Ben Deniz Temur. Çocuklarda kaka tutma ve tuvalet eğitimi konularında ailelere danışmanlık veren bir çocuk gelişimciyim. 

- Bu hikaye tuvalet eğitimine alternatif bir bakış sunmak adına yazılmıştır. Kesin uygulama tavsiyesi içermez

- Çocuğunuza tuvalet alışkanlığı kazandırmak istiyorsanız öncelikle çocuğunuzu iyi bir şekilde gözlemlemelisiniz.

- Gelişimini ve becerilerini objektif bir şekilde değerlendirmelisiniz.

- Her çocuğa uyan kesin bir tuvalet eğitimine başlama yaşı olmadığı gibi, her yöntem her çocuğa uyar demek de hatalı sonuçların ortaya çıkmasına neden olur. Bunu hatırlamalısınız.

- En doğru kararı en doğru zamanda verebilecek kişi çocuğu yakından tanıyan ebeveynleri ve bakım verenleridir. İç sesinizi dinlemekten korkmayın.

1 yaşına geldiğinde bezle işi bitmişti

Gelin şimdi Brittany'nin sıra dışı tuvalet eğitimi hikayesini okuyalım

Bebek Benedykt ilk başlarda geceleri bez taksa da, gündüzleri bezsiz idare ediyordu; o sırada çalışmayan Brittany, tuvalete gitmesi gerektiğinde onu izliyordu. 34 yaşındaki Brittany, çocuğu 6 aylık olduğunda başlattığı tuvalet eğitimi sürecini şöyle anlatıyor:

"O plastik birbirine geçen paspasları serdik, böylece bir kaza geçirse bile sorun olmuyordu, sadece siliyorduk. Onu lazımlığa taşımamdan, emeklemeye ve 11 aylıkken kendi başına yürümeye kadar her şey çok doğal bir şekilde ilerledi."

Çocukların uzun süre bezli kalmasına alıştırıldık

Brittany'e göre, konforlu bebek bezleri çocukları 3-4 yıl bezli kalmaya mahkum bıraktığı görüşünde. Öyle ki kreşlerde 4 yaşında çocukların hala bezle dolaşmasından rahatsızlık duyuyor. 

34 yaşındaki anne tuvalet eğitimi sürecini şöyle anlatıyor:

'Benedykt yaklaşık altı aylıktı ve onu oynarken izliyordum ve kıpırdandığını ve belli ki tuvalete gitmesi gerektiğini fark ettim. Kendi kendime, 'Bu biraz garip, burada oturup onu izleyecek miyim?' diye düşündüm. Bu yüzden bezini çıkardım ve onu tuvalete götürdüm ve 'Bu insanların düşündüğünden daha kolay' diye düşündüğümü hatırlıyorum. 'O andan itibaren gündüzleri bez kullanmadık. O zamanlar sadece bir bebeğim vardı ve çalışmıyordum, bu yüzden onu her zaman izleyebiliyordum.'

Diğer çocukları için de aynı yöntemi izledi

Brittany'nin sonraki üç çocuğu doğumdan itibaren tuvalet eğitimi aldı. Evde ilgilenmesi gereken çok daha fazla şey olması ve gözlemlemek için daha az zaman ayırabilmesi nedeniyle daha uzun sürdü. Ancak 2 yaşına gelmeden çok önce hepsinin tüm çocuklarını bezden çıkarmayı başarmıştı.

Brittany, 'Bu konuda katı değilim. Bunu ebeveyn öncülüğünde yaptık. Yani onları sürekli izlemek veya belirli bir ağlamayı duymak yerine, siz tuvalete gittiğinizde, uykularından uyandıklarında veya yemek yemeden önce onları tuvalete götürüyorsunuz. Dışarıda olduğumuzda veya uzun araba yolculuklarında yedek olarak bez takıyorlardı. Kazalardan endişe etmeden daha rahat bir yol' diyor. 

Peki ya geceleri?

Brittany, geceleri bir süre bezleri takmaya devam etti. Ancak oğlu bir kaç hafta içinde gündüzleri çok az kaçırmaya başladığında geceleri de bezini ıslatmadığını fark etti ve gece bezlerini de sonlandırdı.

6 aylık bir çocuğun kakası geldiğini nasıl anladı?

Brittany, oğlunun kaka yapma zamanlarını da gözlem sonucu fark edebildi. Oğlu dışkılamak için genelde kahvaltı sonrasını tercih ediyordu. O süreçte oğlunu tuvalete yönlendirme hikayesini şöyle anlatıyor:

"Onu kenara çekip çömelme pozisyonunda tutarak ona yardım ettim."

Çalışmaya başlayınca işler karıştı

İlk çocuğunu küçük yaşta tuvalete kolaylıkla alıştıran Brittany,  sonraki çocuklarına tuvalet eğitimi verdiği dönemde yaşadığı zorlukları da anlattı.  Diğer çocuklarının doğumu sonrası çalışmadığını ve bir süre Filipinler gibi sıcak bir yerde yaşamanın avantajlarını kullanan Brittany, Londra'ya dönüp çalışmaya başladığında tuvalet eğitimi sürecinin baltalandığını, işlerin bir süre yoldan çıktığını da itiraf etti.

"Filipinler'de halımız yoktu ve çocuklarımız çok az kıyafet giyiyordu, bu yüzden kaza geçirmesi önemli değildi. Öte yandan, Londra'da, çalışan anne modundayken, onu izlemek için daha az zamanım oldu ve diğer çocuklarımla çok fazla kaza geçirmeye başladık. Bunları evde veya kıyafetli olarak yaşamak çok daha elverişsizdi! İnsanların tutumlarının da farklı olduğunu hissettim. Bazı arkadaşlarım bunun iğrenç olduğunu düşündü, biri 'Onun yere çişini yapmasına izin vermeye devam edecek misin?' diye sormuştu.  Kendimi yenilmiş hissettim ama vazgeçmedim. İlk başta gelişigüzel bir yaklaşımdı. Normal hayatımıza devam ettik ama onları belirli saatlerde lazımlığa oturtuyordum. Ve birkaç ay sonra ne yapması gerektiklerini anladıklarını fark ettim ve işler yoluna girdi."

Herkes bunu yapabilir mi? 

Gelelim bu hikaye her çocuğa ve anneye uygun mu? sorusunun yanıtına...

Brittany'nin hikayesinde vurguladığı 'çocuğu izleme' becerisi burada kilit öneme sahip. Her bakım veren, her ebeveyn erken dönemde çocuğuna tuvalet eğitimi verebilir. Çocuklar diğer becerileri kazandıkları gibi bu beceriyi de erken yaşta kazanabilir. Ancak bunu bir zorlama ve stres unsuruna çevirmemek önemli. Eğer tüm dikkatinizi çocuğunuzu gözlemeye verebiliyorsanız erken dönemde onu lazımlığa yönlendirebilir, tepkilerini değerlendirebilirsiniz. Sonuçlar size doğru yolu gösterecektir.

Öte yandan bebek bezlerinin konforu konusunda Brittany'nin eleştirilerine katılıyorum.  Yeni nesil bezler çocukların bir kaç kez idrar yapmasına karşın kuru ve konforlu hissettirecek materyallere sahip. Bu konforlu alan annelerin çocuklarının ne sıklıkta tuvalete çıktığı bilgisini edinmelerine engel oluyor. Düşünün! Annelerimizin elde yıkadığı bezleri. Tek kullanımlık bezler çocuk her idrar yaptığında değişmek zorundaydı. Bu değişim anneler çocuklarının ne sıklıkta, hangi saatlerde tuvalete gitme ihtiyacında olduklarını gösteren bir zaman çizelgesi yaratıyordu. Bu çizelge çocuğu bezden çıkarıp tuvalete yada lazımlığa yöneltmek için fırsat yaratıyordu. Günümüzde biz anneler için bu veri ne yazık ki konforlu bezler nedeniyle kayıp. Erken yada geç fark etmez, çocuğunuzu tuvalete alıştırmak istiyorsanız önce bu tuvalet ihtiyacının gelişine dair işaretleri ve zamansal düzenin farkına varmanız gerek. Bunu başaran tuvalet eğitimini de kolaylıkla aşabilir. 

Yukarıdaki soruya okulda altı ıslatma sorunu yaşayan çocukların anneleri için uzun uzun yazmak istedim. Okulda alt ıslatma hem kreş/anaokulu döneminde hem de ilkokula başlama sürecinde çok sık karşılaştığımız bir durum. 

ÇOCUKLAR TUVALETLERİNİ TUTARAK VÜCUTLARININ SINIRLARINI ÖĞRENİRLER

Çocuklar vücutlarının sınırlarını zorlamayı severler. Bu bedenlerini tanımanın bir yoludur. Genelde oyundan ayrılmamak, keyif aldıkları şeylerden uzaklaşmamak, kaygı duydukları ortama ve ilişkilere girmemek için fiziki ihtiyaçlarını uzun saatler boyunca erteleyebilirler. Bu erteleme davranışını en çok tuvalet ihtiyacında ve beslenmede görürüz.

Yukarıda hikayesini dinlediğimiz çocuğumuzun durumu bu bilgiyi işaret ediyor gibi.

OKULDA ALT ISLATMA NEDEN OLUR?

Okulda alt ıslatmaya gelince...

Okullarda topluca tuvalete gitme, yeni bir tuvalet ortamına alışma, kendi ihtiyaçlarını kendi görmesi gerekliliği gibi pek çok nedenle erken yaş grubundaki çocuklar okul tuvaletlerini kullanmaktan kaçınırlar. Bu kaçınma fiziki olarak son noktaya gelinceye dek yada bir yetişkin sürece müdahale edinceye dek sürebilir. Eğer çocuğunuz öğretmenlerinin hatırlatması sonrası tuvalete gitmeyi kabul ediyorsa ve ihtiyacını gideriyorsa klinik olarak çok da endişe etmemiz gereken bir durum olmadığını bilelim. 

SÜREKLİ TUVALETİN VAR MI, HADİ TUVALETE GİDELİM DEMEK YERİNE...

Gelelim, tuvalete gitmeyi erteleyen, uzun süre tutma sonrası alt ıslatan çocuklara ne yapmalı, nasıl davranmalı? sorusunun yanıtlarına...

Yapabileceğiniz ilk ve en önemli şey çocuklara sürekli 'tuvaletin var mı, tuvalete gidelim mi, bak çişin gelmiş' diye sözlü uyaranlarda bulunmamak. Küçük hatırlatmalar, gözlemler mümkün ancak altını ıslatacak korkusuyla sürekli sözlü uyaran da bulunmak davranışın tekrarına neden olur. Bu durum okuldaki öğretmenler için de geçerli, hatırlayalım!

ÇİŞ TUTMAYI VE ALT ISLATMAYI ÖNLEYEN OYUN ÖNERİLERİ

Çişini tutan, sık sık alt ıslatan çocukları konuşarak tuvalete gitmeye ikna etmek yerine oyunla tuvalete davet etmeyi deneyin.

Örneğin, teması tuvalet olan bir şarkı söylerek çocuğunuzu tuvalete yönlendirebilirsiniz.

Bir diğer oyun önerisi de şöyle; Tren olup 'Çiş treni... Çiş treni... Sakın kaçırma çiş treni...' gibi esprili oyun temelli, melodik bir şarkıyla çocuğunuzu oyuna davet edin. Tren olarak tuvalete birlikte gidin. Tuvaleti kullanmak istemezse zorlamayın. Aynı tren tuvaletten ayrılıp başka bir istasyona doğru devam etsin. Birden oyunu kesmek yerine eğlenceyi sürdürüp, iletişime devam edin. Makul bir süre sonra yeniden aynı oyunu oynayın.

Bir diğer oyun önerisi de şu şekilde: İki sandalyeyi arka arkaya koyup arabacılık oynayabilirsiniz. Ama araba bir türlü çalışmaz ve sonunda çocuğa 'Araba diyor ki arabada çişi olan bir. Çişi olan kişi tuvalete gitmeden çalışamıyorum. Herkes tuvalete gitsin' diyor gibi bir cümleyle durumu oyuna dökerek çocuğunuzu tuvalete yönlendirebilirsiniz. İstekli olmayan çocuklar için 'Belki ay benim tuvaletim var!' galiba diyerek önce siz tuvaleti kullanabilirsiniz.

Çocuğunuz reddederse ve onun tuvalet ihtiyacı olduğundan eminseniz arabayı yeniden çalıştırmayı deneyebilir, başaramayınca oyunu yeniden başa alıp oynayabilirsiniz.

ÇOCUĞUM ALTINI ISLATIYOR, BİR HASTALIĞI OLABİLİR Mİ?

Çocuklarda alt ıslatmanın pek çok tıbbi hatta genetik nedeni olabilir. Eğer sizi zorlayan ve aşamadığınız bir alt ıslatma sorunuyla karşı karşıyaysanız çocuğunuz tıbbi bir taramadan geçirmek iyi bir fikir olabilir. Ancak yukarıdaki örnektekine benzer bir tablo yaşıyorsanız, alt ıslatmanın nedeni 'fiziki zorlanma' olduğunu düşünmek faydalı olacaktır. Zira tıbbi bir sorundan kaynaklı alt ıslatmada gece alt ıslatma davranışını daha sık görmek olası.

ÇOCUKLARIN BEDENLERİ ONLARA AİTTİR!

Son olarak şunun da altını çizmek isterim: Çocukların bedenleri onlara aittir! Biz yetişkinler o bedene ne kadar çok müdahale edersek aslında deneyim yoluyla öğrenebileceklerini de o kadar çok engelleriz. Bu nedenle her ne kadar sonucu biz yetişkinler için yorucu ve can sıkıcı bile olsa da alt ıslatma, tuvaleti uzun süre tutma süreçleri çocuğun kendisinin deneyimlemesine izin vermektir. Çocuklar eğer bu tür zorlu durumlarda onları yargılamayan, süreci duygusal kabulle karşılayan yetişkinlerle karşılaşırlarsa zamanla kendi ritimlerini bulur ve sorunu kendi başlarına aşarlar.

[related-posts id="63" color="bg-success"][/related-posts]

Küçük yaş grubundaki çocuklarda çok daha fazla karşılaştığımız okul başlama sonrası kaka ve çiş tutma davranışının tüm yaş gruplarındaki öğrenciler de görülebildiğinin altını çizmek isterim.  Ne yazık ki çocukları bu davranışa iten en önemli etkenlerden biri de okullardaki 'toplu tuvaleet gitme' saatleri ve kısa süreli teneffüs düzeni. 

BEN LAZIMLIĞIMI İSTİYORUM!

Kreş ve anaokulu çağında tüm sınıfın birlikte tuvalete gittiği düzen çocukların bugüne dek evde öğretilen 'mahremiyet' bilgisiyle çelişmesine neden olabilir. Evde kendi güvenli tuvaleti ve lazımlığına alışık olan çocuklar için farklı klozet ve tuvalet düzenleri de birer korku nesnesine dönüşebilir. Özellikle tüm çocukların aynı anda tuvaleti kullanmaları konusunda eğitimcilerin baskı ve zorlaması da varsa kısa sürede kaka ve çiş tutma davranışı kendini gösterebilir. 

TOPLU TUVALET SAATLERİ: ÇOCUĞUN DEĞİL DÜZENİN İŞİNE YARAR

Toplu tuvalete gitme düzeninde çocuğun bireysel ihtiyaçları değil, grubun hatta eğitim verenlerin, günlük düzenin konforu önceliklendirilir. Yani günlük program aksamasın, öğretmenler çocukları sınıflarda tek başlarına bırakmak zorunda kalmasın, yardımcılar sürekli çocukları tuvalete götürüp getirmek zorunda kalmasın diye özellikle uygulanır. Ama hiç de çocuk dostu bir yöntem olmadığını söyleyebiliriz. 

ÇİŞİM GELDİ DİYEMEMEK

Toplu tuvalet saatinde ihtiyacı olmayan ve tuvaleti kullanmayan çocuklar, ilerleyen saatlerde ihtiyaçlarını gidermek için yetişkin desteği istemekten çekinebilirler. Bu da çiş ve kaka tutma gibi ihtiyacını ötelemelerine neden olur. Sürekli tekrarlanan bu döngü çocukların stresini arttırdığı gibi aynı tutma davranışını eve de taşımalarına neden olur. 

BÜYÜK ÇOCUKLAR DA TUVALETİ KULLANMAK İSTEMEYEBİLİR

Yazının başlarında da dile getirdiğim gibi okula sonrası başlayan çiş ve kaka tutma davranışı sadece küçük yaş gruplarındaki çocuklarda görülmez. İlkokul ve ortaokul hatta lise çağındaki çocuklar da bile çiş ve kaka tutma davranışı okuların açılmasıyla tetiklenebilir. Daha büyük yaş grubundaki çocuklar da evdeki alıştıkları düzenin dışında tuvalet kullanmama tercihinde bulunabilirler. Özellikle küçük yaşlardan itibaren ev dışında tuvalete girmesine izin verilmeyen, ev dışındaki tuvaletleri kullanırken çevreye dokunmasına izin verilmeyen, tuvaletleri sürekli pis ve hastalık yapan yerler olarak öğrenen çocuklar yaşları ilerlese bile ev dışı tuvaletleri kullanmazlar. 

OYUN VARKEN NİYE TUVALETE GİDELİM

Okullardaki teneffüs aralarının kısa olduğu malum.  Çocuklar ders aralarındaki bu kısa süreleri tuvalete giderek harcamak yerine oyun oynayarak harcamayı çoğunlukla tercih ederler. Teneffüs aralarının her ihtiyacı karşılamayacak kadar kısa oluşu çocukları çiş ve kaka tutmaya iten önemli bir etkendir. 

Kısa teneffüs sürelerinin bir diğer olumsuzluğu da yüzlerce öğrencinin aynı anda sınırlı sayıdaki tuvaleti kullanma zorunluluğudur. Çoğu çocuk için okul tuvaleti 'kullanmak istese bile' zamanı yetmeyen yerlerdir. Fiziki şartların yetersizliği de çocukları hızla çiş ve kaka tutar hale getirebilir.

EN BÜYÜK TEHLİKE SUSUZ KALMAK!

Okul sonrası çiş ve kaka tutmanın en olumsuz yönü çocukların gün içinde yeterli sıvıyı alamıyor olmaları. Su ve diğer sıvıları tüketince tuvalete gitmesi gerektiğini çocuklar erken yaşlarda öğrenirler. Eğer tuvalete gidemeyecekleri bir ortamdaysalar o zaman hızla su içmez, sıvı tüketmez hale gelirler. Ailelerin çocukları günlük sıvı tüketimlerini mutlaka kontrol etmeleri ve yeterli miktarda sıvı almaları için desteklemeleri önemli. 

OKUL YÖNETİMLERİNDEN DESTEK İSTEYİN

Okul sonrası çiş ve kaka tutma davranışı görülen ve bu davranışı uzun süre terk etmeyen çocukların velileri okul yönetimlerinden ve öğretmenlerden destek isteyebilirler. Özellikle erken yaş eğitimi veren kurumlarda çocukların özel durumları dikkate alınarak, düzen değişiklikleri yapılabilir. Daha büyük çocukların eğitim aldığı kurumlarda ise çocuklar için rehberlik servisleriyle görüşülebilir, ders saatinde de özel durumları olan çocuklar için kurallar esnetilebilir. 

NE YAPMALI, NE YAPMAMALI?

Okula başlama sonrası çiş ve kaka tutma davranışını gösteren çocuklara ne yapmalı, nasıl davranmalı? diye soran velileri bir kaç öneri sunmak isterim. 

1- Davranış başladıktan sonra çocuğunuzu izleyin ve hemen müdahale etmeyin. 

2- Çocuğunuzun yeni ortama alışması için zamana ihtiyacı olduğunu hatırlayın. 

3- Çocuğunuza sürekli 'tuvalete git', 'tuvalete gittin mi?' 'Neden gitmiyorsun?' diye sormayın. 

4- Küçük yaş grubundaki çocukların okul tuvaleti deneyimini kazanması için anne-baba önderliğine ihtiyacı olabilir. Mümkünse birlikte tuvaletleri deneyimleyin.

5- Büyük yaş grubundaki çocuklarda basit ve nitelikli konuşmalar yaparak okul tuvaleti kullanmama nedenlerini sorun. Belki de sorun sizin ve okul yönetiminin gözünden kaçmış olabilir.

6- Hijyen kaygısı olan çocuklar için kolaylaştırıcı aparatları önerin. Klozet örtüsü, antibakteriyel mendil, tuvalet temizleyici spreyler v.b. 

7- Okul tuvaletlerini dolaşın. Belki de gerçekten kullanılması zor yerlerdir. Böyle bir deneyim yaşıyorsanız okul yönetimiyle görüşün. Çözüm üretilmezse daha üst mercilere gerekli şikayetlerde bulunun. 

"Oğlum 33 aylık. Çoklu besin alerjisi ile dünyaya geldi.  Doğduğundan beri hem ben emzirme dönemim de hem oğlum ek gıda döneminde bir çok besin diyeti yaptık. Ara ara gaz sıkışmaları ve kabızları oluyordu. En son 28 aylıkken bir gaz sıkışması ve kabızlık ile hastane gittik.  Doktorumuz irritabl bağırsak sendromu teşhisi koydu. O süreçte lavman, Dup... şurup kullanmaya başladık ve sonrasın da poposunda oluşan çatlak sebebi ile kaka tutma davranışı oluşmaya başladı. Kakası geldiğinde koşturuyor, uyumak istiyor. kıvranıyor. ter döküyor.  Kakası yumuşak bile olsa hiçbir şekilde yapmak istemiyordu. O süreçte büyük bir bebeği bezleyip içine oyun hamurundan kaka diye koyup bezliyorduk. Kahverengi oyun hamurundan oyunlar oynadık. Kitapler okuduk ve o dönem kakadan çok bahsettiğimiz için süreç bir türlü düzelmedi. En sonunda bir pedagog ile görüştüm. Artık evde kaka konusundan bahsetmemiz gerektiğini söyledi ve süreç bu şekilde ilerledi. Yaklaşık 2 ay sonunda düzene girdi ve artık kendi kendine bezine her sabah kahvaltıdan sonra kaka yapmaya başladı. Her şey normale dönmüştü. Şuan oğlum aylık ve tuvalet eğitimine başladık. Tekrar kaka tutma sorunumuz nüksetti ve ben kitaplara başvurdum. Kakasını yaparsa rahatlayacağını konuştum. Fakat 3 hafta oldu eğitime başlayalı çişini tuvaletine yapıyor fakat kakasını ısrarla yapmıyor. Şurup kullanıyoruz ki kakasını tuttuğu için sert çıkıp canı acımasın diye fakat bir türlü kakasını yapmıyor. Bez teklif ettim ona da yapmıyor, tutuyor. Çok fenalaşınca kakasını altına yapıyor ve süreç böyle ilerliyor. Tabi ki de daha önce yaşadığımız sağlık sorunları ve kaka tutma problemi olduğu için bu süreçte çok kaygılandım ve ona yansıttım.  Ben evde nasıl ilerleyeceğim bilmiyorum. 7/24 kucağıma gelmek istiyor sürekli ağlıyor, kıvranıyor. Sürekli öfkeli, vuruyor,  ağlıyor.  Huyu suyu değişti. Hiçbir şeyden ailecek keyif alamaz hale geldik."

Benzer kaka tutma hikayesine sahip olanlar neler yapabilir gelin birlikte bakalım.

Öncelikle tıbbi geçmişi olan çocukların ailelerine bir kaç cümle yazmak isterim. Çocuğunuz zorlu tıbbi bir geçmişle dünyaya gelmiş ve hayatının ilk yıllarında onu beslemek ve bakmak sizi zorlamış olabilir. Ancak bu zorlukları sürekli çantanızda taşımayın. Eğer tıbbi olarak çocuğunuz sağlıklıysa, geçmiş geçmişte kaldı diyerek bugüne odaklanmanızı ve omzunuzdaki geçmiş hastalık yüklerini bırakmanızı tavsiye ederim. Ebeveynler sürekli yaşanan sağlık sorunları düşünerek hareket ettiklerinde çoğunlukla çocukların yüksek tepkiler vermelerine neden olurlar. Örneğin, hastalanmasın, yesin, büyüsün diye sürekli beslenmek istenen çocuklar ciddi yemek reddeden çocuklara dönüşür. Sağlıklı değil yemesin diye kaçırdığımız yiyeceklere karşı aşırı istek duyan çocuklara da dönüşebilirler. Benzer durum kaka tutma için de geçerlidir. Çocuğunuzun tıbbi geçmişini hep yanında taşıdığınızda tuvalet eğitimi gibi kritik bir döngüde çocuğunuzun ihtiyaç duyduğu doğru duygusal desteği sağlayamaz hale gelebilirsiniz. 

Evet kabul ediyorum! Halen tıbbi komplikasyonlar varsa hassasiyetimizi koruyalım, dikkatimizi doktorların önerilerine verelim ancak karşımızdakinin de bir insan olduğunu, bir psikolojiye sahip olduğunu ve yaşadığı komplikasyonların en çok onu zorladığını unutmayalım ve olayları, süreçleri çocuğumuzun gözünden görüp yönetmeye çalışalım.

[related-posts id="51" color="bg-primary"][/related-posts]

KAKA TUTAN ÇOCUKLAR SANCI ANINDA NE İSTİYORSA O İHTİYACINI KARŞILAYIN

"7/24 kucağıma gelmek istiyor sürekli ağlıyor, kıvranıyor. Sürekli öfkeli, vuruyor,  ağlıyor. Huyu suyu değişti" 

Yukarıdaki hikayede yer alan bu cümle ile devam edelim!

Kaka tutan çocuklar hem duygusal hem de fiziksel olarak yüksek zorlanma ve stres altındadırlar. Hem çektikleri acı hem de çevreden aldıkları uyaranlar stres altında yüksek kaygı duymalarına neden olur. Çocuklar yaşadıkları stresi, korkuyu, kaygıyı sözlerle anlatamazlar ama davranışlarıyla gösterirler. Buradaki çocuğumuz anne kucağına gelmek isteyerek aslında annesine 'Çok zorlanıyorum, korkuyorum, sana ihtiyacım var" demek istiyor.

Ağlama ve kıvranma çektiği bir acının sonucu.

Peki ya öfkesi ve vurması? 

"Beni anlamıyorsunuz, beni anlayın" demek istiyor. Çocuklar fiziksel acı altında duygusal zorlanma yaşadıklarında çevrelerindeki nesne ve kişileri bu acıyı yansıtırlar. Bunun yolu da çoğunlukla vurmaktır. Kimi çocuk çimdikler, kimisi ısırır ama çoğunluğu vurur. 

Bu noktada çocuğunuza vurma, bağırma, kızma demek işleri daha da kötüleştirir. Bunun yerine ona hissettiklerini geri yansıtacak cümleler kurmanız gerekir. 

"Kakan geldi, canın acıyor seni anlıyorum", "Kakan geldi, korkuyorsun seni anlıyorum" demek gerekir. Bunu yaparken samimi olmak, gerçekten onun hissettiklerini anlamak gerekir.

Çocuğunuz kaka sancısı çektiği anlarda ne yapmanızı istiyorsa ona o desteği sunmalısınız. Bu kaka tutma hikayesinde olduğu gibi eğer çocuğunuz kaka sancısı çektiği anlarda kucağınıza gelmek istiyorsa onu kucağınız alın, sevin, öpün, koklayın, sevdiği şarkıları mırıldanın. Anne sütü alıyor ve meme emmek istiyorsa kesinlikle izin verin. Bu tür fiziki temas içeren destekler çocuğunuzun en güçlü duygusal kalkanıdır. Bu kalkan sayesinde kaka korkusunu yeneceğini unutmayın.

KAKA TUTAN ÇOCUKLARI KONUŞARAK İKNA ETMEYE ÇALIŞMAYIN 

Gelelim kaka tutan çocuğa sahip ailelerin en çok yaptıkları hataya!

Konuşmak! Sürekli çocukla kaka hakkında konuşmak ve onu tuvalete götürmeye ikna etmeye çalışmak!

Kesin bilgidir! Yetişkinlerin sürekli konuşması asla işe yaramaz hatta işlerin daha karmaşık ve uzun sürmesine neden olur. Bu nedenle kaka tutan bir çocuğunuz varsa ve siz onu sürekli konuşarak ikna etmeye çalışıyorsanız bugünden tezi yok SUSUN! 

Çocukların dili konuşmak değil oyundur! Çocuklarınızla oyunlar oynayın, onlara tuvalet alışkanlığını kazandıracak oyunları hayatınıza sorun. Bunları nasıl yapacağınız bilmiyorsanız SİZLER İÇİN HAZIRLADIĞIM KAKA TUTMAYI ÖNLEME REHBERİ'Nİ SATIN ALABİLİRSİNİZ! Rehbere ulaşmak için tek yapmanız gereken deniztemurcom@gmail.com adresine iletişim bilgilerinizin olduğu bir mail atmak. 

ÇOCUĞUM KAKA TUTMAYI BIRAKMIŞTI TUVALET EĞİTİMİNE BAŞLAYINCA YENİDEN KAKA TUTMAYA BAŞLADI NE YAPACAĞIM?

Gelelim bu hikayedeki en kritik nokta olan 'tekrarlayan kaka tutma' durumuna!

Çocuklar genelde 2 yaş civarında kaka tutarlar. Burada kaka tutmanın nedeni kakanın yarattığı karın ağrısı, çıkış sırasında yaşanan acı vb'dir. Çocuklar bu hissettikleri acı ve ağrı nedeniyle kakayı tutmak, acıyı durdurmak isterler. Tutmanın sürdüğü süre boyunca da bunu başarırlar. Taki dışkılama sınırına ulaşana dek.

Bu aşamada bez kullanırken korku eğer yanlış bir bakım veren müdahalesi yoksa geçer. Çocuklar kakayı, acıyı, ağrıyı kontrol etmeyi öğrendikleri gibi bir süre sonra kaka yapmanın hazzını da öğrenmeye başlarlar. 

Peki ya tuvalet eğitimi başlayınca geri gelen kaka korkusu?

Burada korkunun nedeni sadece acı değildir.

- Vücuttan bir parçanın çıkışı ve yok oluşu,

- Daha önce hijyenik olmadığı gerekçesiyle dokunmasına bile izin verilmeyen klozete oturma zorunluluğu

- Bakım verenin sürekli çişin var mı, kakan var mı, tuvalete gidelim mi? uyarıları

- Bezsiz bedenlerine alışmakta zorlanma

- İdrar kaçırma sonrası çevreden aldıkları tepki ve uyaranlar 

gibi pek çok nedenle kaka yapmaktan korkar hale gelirler. 

KAKA SANCISI TUTMADAN ÖNCE DUYGUSAL DESTEK VERİN

Bu aşamada çocuklara duygusal destek vermenin şart olduğunu bilin. Bu desteği çocuğunuz ihtiyaç duymadan önce ona sağlayın. Kaka tutmayı bitirmenin en kolay yolunun krizden önce sağladığınız duygusal destek olduğunu unutmayın. Oyun, fiziksel aktivite, kaliteli iletişim ve zaman çocukların bu tür zorlu evrelerden daha güçlü çıkmalarını sağlar.

Son bir not! Çocuklarınıza tuvalet alışkanlığı kazandırmaya başlamadan önce onların seveceği, oynayabileceği lazımlıklar alın ve tuvalet eğitimine başlamadan önce onu bir oyun malzemesi olarak kullanın. Bırakın çocuğunuzun odasına. Bir ayıcık koyun üzerine. Ara ara ayıcık tuvalete gitsin, onun temizliğini yapın ve oyunlar oynayın. Bu sayede çocuğunuz tuvalet alışkanlığı kazanırken hakim olduğu bir nesneyle temas etsin. Bu temas onun tuvaletin kendisinden korkmamasını sağlamanın en kolay yoludur.

Kaka tutmayla sonuçlanmayan bir tuvalet eğitimi için ne yapmanız gerektiğini bilmiyorsanız SİZLER İÇİN HAZIRLADIĞIM KAKA TUTMAYI ÖNLEME REHBERİ'Nİ SATIN ALABİLİRSİNİZ! Rehbere ulaşmak için tek yapmanız gereken deniztemurcom@gmail.com adresine iletişim bilgilerinizin olduğu bir mail atmak. 

İSTENMEYEN FİZİKİ MÜDAHALE İSTİSMAR BENZERİ TRAVMA İZLERİ YARATIR

Kaka tutan çocuklar, çoğunlukla bedensel ve duygusal olarak hassasiyetleri yüksek çocuklardır. Bedenlerinin verdiği sinyalleri yüksek duyarlılıkla hissederler, bedenlerine dokunulmasına karşı mesafeli durabilirler. Bu özelliklerine bir de kaka tutmanın getirdiği ağrı ve acı eklendiğinde bedenlerine karşı olan hassasiyetleri üst düzeye çıkar. Hali hazırda kakalarını tutarak bedenlerine hükmetmeye çalışırlar. Bu zorlanma anında bir yada birden fazla yetişkinin onlara fiziki müdahalede bulunması duygusal dünyalarında istismar benzeri yaralar açar. Hele ki bu müdahale zorlama, fiziken engelleme, öfke ve bağırma gibi duygusal şiddet de içeriyorsa lavman kolayca çocukların ruh dünyasında travma izleri bırakır. Bu tabloyla karşılaşma sıklığı arttıkça travmanın izleri derinleşir ve çocuk için artık kaka tutma içinde bambaşka duygusal hasarların da olduğu uzun yıllara yayılan bir soruna dönüşür. Uzun süre lavmanla fiziki müdahaleye maruz kalan çocuklarda kaka tutma yıllarca sürebilir. Hatta yetişkinlik dönemine kadar uzayabilir. 

LAVMAN YAPILAN ÇOCUKLAR DAHA UZUN SÜRE KAKA TUTAR!

Gelelim lavmanın çocuklar üzerindeki fiziksel etkilerine. Lavman bağırsakları oldukça agresif bir şekilde boşaltmaya yarayan tıbbi bir üründür. Çocuğunuza lavman yaptığınızda çoğunlukla bağırsağın tamamı boşalır. Boşalan bağırsağın yeniden dolması ve kaka yapma hissini vermesi zaman daha uzun zaman alır. Bir üst başlıkta yazdığım duygusal travma ve kaygı etkisinin üzerine uzun süre gelmeyen kaka hissi eklenmesi daha uzun süreli kaka tutma davranışı görmemize neden olur. Bu tabloyu yaşayan ailelerden 'önceden 3-4 gün kaka tutuyordu, lavman yapmaya başladığımızdan beri 10 günde bir kaka yapıyor' diye yaşadıkları şaşkınlığı anlatır. Kaka tutan çocuklarda lavman kullanımı kaka tutma süresini uzatır. Bunu hatırlayalım!

LAVMAN ÇOCUĞUN DIŞKILAMA RİTMİNİ BOZAR

Lavman yapmanın özellikle de sık sık yavman yapmanın bir diğer sakıncası da vücudun ritmini bozması, çocukların kaka yapmak için kullandıkları kaslarının zarar görmesidir. Vücut kendi ritminde kaka yapmaya programlı bir yapıdır. Çocuğunuz kaka tutsa da hatta bu tutma süresi günlerce sürse de vücut sınıra ulaşınca kakayı dışarı çıkarmak harekete geçer. Çocuk artık bu noktada daha fazla kakayı tutamayacağını bilir ve dışkılamaya karar verir. Sürekli lavman yapmak bu döngüyü bozan, çocuğun vücuduyla arasındaki iletişimi bozan bir süreç yaratır. Çocukların kaka tutmasını sağlayan kaslar aynı zamanda dışkılama sırasında kullandıkları kaslardır. Lavman gibi bir boşaltıcı kullanızda o kasların kullanımını da by-pass ettiğinizi bilin. Uzun süre, sürekli lavman desteğiyle dışkılayan çocuklarda kaka tutma ve dışkılamaya yarayan kasların kontrolünde bozulmalar görülebilir. 

SÜREKLİ LAVMAN MAKAT ÇATLAĞINA NEDEN OLABİLİR

Uzun süre, sık sık lavman yapılan çocukların makatlarında çatlak oluşabilir. Bu çatlaklar kaka tutmanın uzun sürmesine hatta çocuk kaka yapmak istese bile acıdan yapamamasına neden olabilir. Çocuğun direnç göstermesi, kendini sıkması, çırpınması sırasında yapılan lavman makat yani popo deliği çevresinde çok daha kolay hasar bırakabilir. 

KAKA TUTAN ÇOCUĞA NE ZAMAN LAVMAN YAPMAK GEREKİR?

Kaka tutan çocuklara tek bir koşulda lavman yapılabilir o da kaka tutma ciddi bir kabızlığa dönüştüyse. Burada ayrımı çocuğunuzu gözleyerek yapabilirsiniz. Kaka tutan çocuklar, kasıtlı ve bilinçli bir şekilde dışkılarını tutarlar. Dışkılamamak için kendilerini kasarlar, popolarını yükseğe kaldırırlar, karınlarının altına bir şeyler dayarlar, yüzüstü yatarlar, beslenmeyi keserler çoğunlukla da ağrı sırasında uyumak isterler.  Kaka tutma sınırına ulaştıklarında ıkınmayla birlikte dışkılama gerçekleşiyorsa, çocuk artık tutmak yerine dışkılamayı tercih ettiğinde bir sorun olmadan boşalma gerçekleşiyorsa bu çocuklara lavman yapmayın. Bırakın kendi beden ritminde süreci yönetsin. 

Ancak çocuğunuz bir süredir kaka tutuyor, artık tutma sınırına ulaştı, dışkılamak istiyor, ıkınıyor ancak dışkıyı çıkaramıyor. Kaka yapmaya çalışsa da çıkarmayı başaramıyorsa, kaka çok sert ve 'keçi kakası' gibi küçük parçalar halinde çıkıyorsa veya makatta takılı kalıyorsa bu çocuklara lavman yapılabilir.

LAVMAN YAPARKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER!

Çocuğunuza fiziki bir müdahalede bulunmadan önce onun rızasını almanız gerektiğini unutmayın. Çocuğunuza onun vücudundaki sorunu basit bir dille anlatın. Lavmana dokunmasına, onunla temas etmesini destekleyin. Gerekirse eline verip oynamasını sağlayın. Mutlaka süreci yönetirken sakin, yapıcı ve destekleyici olun. Kızmak, öfkelenmek yerine ona yardımcı olmaya çalıştığınızı hissettirin. 

Kaka tutan çocuklara nasıl davranmak gerektiğini öğrenmek istiyorsanız aşağıdaki ilgili haberi okuyabilirsiniz.

[related-posts id="36" color="bg-danger"][/related-posts]

Kaka tutma, çocukları 2 yaşına yaklaşan bir çok ailenin karşı karşıya kaldığı bir durum. Herkes kaka tutmayı bir sorun olarak görse de aslında çocuk gelişiminin doğal ve normal bir sonucudur. İşleri karıştıran, kaka tutma davranışı zorlu ve uzun süren bir probleme dönüştüren ise biz yetişkinlerin yanlış çözüm arayışlarıdır.

Ben Deniz Temur... Çocukları kaka tutan, tuvalet eğitiminde başarısız olan ailelere danışmanlık veren bir Çocuk Gelişimciyim. Gönül rahatlığıyla söyleyebilirim ki bu yazıdaki detaylar kitaplardan, internetten öğrenilmiş bilgilerden değil, Bizzat çocuklarla yapılan deneyimlerden oluşmaktadır. Yani gönül rahatlığıyla uygulayabilirsin.

Bu noktada en sık gördüğüm hata şu: Kaka tutmanın nedenlerini bilmeden, sadece çözüme odaklanmak. Oysa ki çocuklarda kaka tutmanın çözümü nedenlerde gizli. .

Gelin ilk iş çocuklar neden kaka tutar? sorusunun detaylıca yanıtına bakalım.

2 YAŞLA KAKA KONTROLÜ ÇOCUKLARA GEÇER

2 yaş dönemi yaklaşırken çocukların bedenlerinde, ruhlarında da bazı değişimler olur. 0-2 yaş oral dönemde dünyayı ağızlarıyla tanımaya çalışan çocuklar, 2 yaşla birlikte anal döneme girerler. Bu değişim çocuklar için genital hisleri fark ettikleri, kaka ve çişi yarattığı huzursuzluğunu yaşadıkları, çiş ve kakayı yapma sonra hazzı hissetmeye başladıkları dönemdir. 2 yaş öncesi daha otomatik pilotta işleyen çiş ve kaka yapma süreçleri, 2 yaşla birlikte çocukların kontrolüne geçmeye başlar. Haliyle çocuklar çişin yarattığı şişkinliği, dışkılama sinyalleriyle birlikte karın ağrılarını hissetmeye başlarlar. Bu hisler kuşkusuz çocukların dünyasında bir korku nedenine dönüşür. Çünkü anlamlandıramadıkları ağrılar ve acılar çekerler. Hissettikleri acının tetiklediği korkular çocukları kaka yapmaktan kaçar hale getirir.

DIŞKILAMADA KULLANILAN KASLAR KAKA TUTMA İLE GELİŞİR

Çocuklar kakalarını ve çişlerinin kontrolünün kendilerinde olduğunu kısa sürede anlarlar. Kaslarını kullanarak önce çişlerini ardından da kakalarını tutabileceklerini fark ederler. Bu fark ediş aynı zamanda ağrı ve acıyı da azaltabildiklerini öğrenmelerine neden olur. Kas kontrolü arttıkça karşı karşıya kaldıkları acıyı daha uzun süre ertelemeyi başarırlar. Çiş tutma da bu dönemde görülür. Ancak idrarın tutumunun daha zor olması ve idrar yapımının acısız bir süreç olması çoğunlukla çocukların korku geliştirmeden hazza geçmelerini sağlar. Çocuklar kısa sürede acısız çiş yapma sürecinin yarattığı hazzı sevmeye başlarlar. Bu nedenledir ki kaka tutan çocukların büyük bir çoğunluğu tuvalet eğitiminde çiş kontrollerini hızla sağlar ve tuvalet kullanma alışkanlığını çabuk kazanırlar.

ASLINDA ÇOCUKLAR DA KAKA VE ÇİŞLERİNİ TUTARAK BİZ YETİŞKİNLER GİBİ TUVALET İHTİYAÇLARINI KARŞILAMAYI ÖĞRENİRLER

Çocuk gelişimi açısından önemli nokta, çocukların kaka tutmak için kullandıkları kaslarının aynı zamanda dışkılama sırasında da kullandıkları kasları olmasıdır. Yani çocuklar kaka tutarken aynı zamanda dışkılama gücünü kazanacakları kaslarını da geliştirirler ve kontrol etmeyi öğrenirler. Bu tutma aşaması çocukların tuvalet alışkanlığı kazandığı dönemde ihtiyacını hemen her yerde gidermemesini, doğru yer ve zamana ulaşana dek çişini ve kakasını tutmasını da öğretir. Tıpkı biz yetişkinlerde olduğu gibi. Hepimiz ihtiyacımızı oluştukları an ve mekanda değil, uygun yer ve zamanda gideririz. Aslında çocukların yaptıkları şey biz yetişkinlerin de tuvalet alışkanlıklarının bir benzeridir.

YANLIŞ ZAMANDA TUVALET EĞİTİMİ KAKA TUTMANIN EN BÜYÜK NEDENİDİR

Kaka tutma davranışının başladığı dönemde çocukların hayatlarında büyük değişiklikler yapmamak en ideal olanıdır. Özellikle de bezden çıkma, memeden ayrılma gibi. Çünkü hali hazırda fiziksel ve duygusal olarak zorlanan çocuk, büyük bir değişime girdiğinde daha yüksek stres ve korku haline geçer. Korku ve stres baskın zamanlarda değişim çabaları ya başarısız olur yada başka sorunların oluşmasına neden olur. Kaka tutma bunun en yaygın örneğidir!

BEZ KULLANIRKEN KAKA TUTAN ÇOCUKLARI TUVALETE ALIŞTIRMAYA ÇALIŞMAYIN

Çocuğunuz bez kullanırken kaka tutma davranışı göstermeye başladıysa tuvalet eğitimini ertelemeniz gerektiğini bilin. Kakanın yarattığı histen ve acıdan korkan çocuklar, kakanın kendisini gördüklerinde, kokusunu aldıklarında ve alışık olmadıkları bir yerde oturmak zorunda kaldıklarında daha fazla korkmaya başlarlar. Daha önce korkmalarına neden olan somut bir şey göremezken artık korkmalarına neden olan somut bir şey görür hale gelirler. Çoğu çocuk kakanın ne olduğunu bu aşamada anlamlandıramaz. Büyük bir çoğunluğu da kakayı vücutlarının bir parçası olarak algılar ve klozetten sonra kayboluşuna anlam veremez. Çocuklar için kakanın gözden kayboluşu, hayatlarındaki hemen her şeyinde kaybolup gidebileceği korkusunu tetikler. Kaka tutan çocukların büyük bir kısmında bu kayboluş korkusu nedeniyle eş zamanlı olarak anneden ayrılamama, kreş gibi ev dışı ortamları reddetme, yalnız uyuyamama, daha fazla meme isteme gibi davranışlar gelişebilir.

KAKA TUTAN ÇOCUKLARA VERİLEN YUMUŞATICI ŞURUPLAR İŞE YARAMAZ!

Çocukların kaka tutmaya başlaması aileleri kaygılandıran ve hızla tıbbi destek almaya sevk eden bir durumdur. Aileler çocukları kaka yapma sıklığını azalttığında soluğu doktorda alırlar ve çoğunlukla doktorlara çocuklarının kabız olduğunu söylerler. Haliyle doktorlarda kaka tutan çocuklara kabızlık giderici tedaviler reçete ederler. Ancak bu tür tedaviler kaka tutan çocuklarda hem işe yaramaz hem de işleri kontrolden çıkarır. Kabızlık giderici tedaviler çocuklarda hızlı müshil göstermezler. Çünkü hızlı bağırsak boşaltıcı ilaçlar çocuklar için tehlikelidir. Bu nedenle verilen tedaviler ancak uzun süreli kullanımla kakada yumuşama yaratabilir. Bu yumuşama da sınırlı orandadır. Kaka tutan çocuklar yumuşatıcı şuruplar kullansalar bile kakalarını tutmayı başarırlar. Kabızlık yaşayan çocuklarda işe yarayan bu tür yumuşatıcı şuruplar, kaka tutan çocuklarda işe yaramaz.

KAKA TUTAN ÇOCUĞA LAVMAN, FİTİL YAPMAYIN!

Gelelim lavman ve fitil gibi zorlu tıbbi müdahalelere...

Çocuk dünyasında bedene yapılan müdahaleler 'istismar' benzeri travmatize etkiler yaratabilir. Özellikle stres, ağrı, acı ve korku altında yapılan, hele ki çocuğun rızası dışında zorla yapılan bu tür müdahaleler kaka tutma davranışını kronik bir soruna dönüştürür. Çocuk psikolojisinde bu tür zorlayıcı müdahaleler başka kaygı, korku ve uyumsuz davranışların gelişmesine de neden olabilir.

Evet biliyorum! Çocuğunuz 1 hafta hatta 10 gün kakasını tutabilir. Bu durum sizi kaygılandırabilir, korkutabilir. Çocuğunuzun kaka tutma sırasında yaşadığı zorlanma, acı ve ağrı sizi üzebilir. Acısına bir an önce son vermek isteyebilirsiniz. Ancak bilin ki her lavman daha zorlu bir kaka tutma sürecine geçişin nedeni olacaktır.

Hatırlayın! Sık sık lavman yapılan çocuklarda kaka tutma davranışı uzun yıllar sürer ve her defasında dışkı tutma süresi daha da uzar!

KAKA TUTAN ÇOCUĞUNA NE ZAMAN LAVMAN YAPILABİLİR?

Burada lavman yapmanın gerektiği ve gerekmediği anları iyi değerlendirmek gerekir. Eğer çocuğunuz kakayı yapmaya karar verdiğinde ilk ıkınmayla birlikte dışkılama başlıyorsa, çocuk kakayı yaparken zorlanmıyor, acı hissiyle tepki göstermiyorsa lavman yapmayın. Ne kadar uzun sürerse sürsün kaka tutma sonrası dışkılama anında çocuk süreci kontrol edebiliyorsa orada kabızlık yada makat çatlağı gibi bir risk olmadığını bilin ve çocuğunuzun bedenine müdahale etmekten vazgeçin.

Eğer çocuğunuz kaka tutma davranışını bırakıp, dışkılama yapmak istemesine karşın kakayı çıkaramıyorsa, çok sert, taşlaşmış gibi görünen kakalar makatta sıkışık halde duruyorsa, çocuğunuz kaka yapmak istediğini söylüyor ancak başaramıyorsa lavman yada fitil kullanmanız gerekebilir. Böyle bir durumda sıkışan kakayı makattan çıkarmak için müdahale edebilirsiniz.

Ancak lavman yaparken de çocuğunuza karşı nazik, sakin ve onun iznini alarak bedenine dokunmanız gerektiğini unutmayın. Lavman yapmak gerekli olsa bile çocuğunuza fiziki güç uygulayarak, zorlayarak bunu yapmamanız gerektiğini bilin.

KONUŞMAYI BIRAKIN VE KONTROLÜ ÇOCUĞUNUZA BIRAKIN

Peki kaka tutan çocuğa ne yapmalı, nasıl davranmalı?

- Bunun bir süreç olduğun kabul edin! Çocuğunuzun gelişiminin bir parçası olan bu süreç sizi rahatsız etse de üzse de onun bedeniyle ilgili olduğunu bilin ve müdahale etmeyin.

- Çocuğunuza sürekli tuvaleti göstermeyi, kaka yapması için ikna etmeye çalışmayı bırakın.

- Konuşarak, rüşvet vererek yada tehdit ederek bu sorunu çözemeyeceğinizi bilin.

- Çocuğunuzun nasıl kaka yapması gerektiğini bildiğini hatırlayın. Onun sadece bunu yapmak istemediğini, kaka yapma zamanını bile isteye ertelediğini ve onun tercihi olduğunu unutmayın.

- Çocuğunuza duygusal destek verin. Hem kaka sancısı olan anlarda hem de diğer zamanlarda. Duygusal olarak güçlenen, ebeveyninden duygusal güçlü destek gören çocuklar korkularıyla daha kolay baş ederler.

- Kaka tutan çocuğunuzun açık alanda, yeterli ve nitelikli fiziki aktivite yaptığından emin olun. Bu hem stres kontrolü hem de kaka yapmaya yardımcı kasların gelişmesi için önemli ve faydalı bir yoldur. Hatırlayın.

- Alıştırma klozetlerini kullanmadan önce çocuğunuzun oyun malzemesi olarak kullanmasını sağlayın. Oyuncaklarını örneğin, ayıcıklarını, bebeklerini tuvaleti kullanırken gösteren oyunlar oynayın. Bu oyunları oynarken çocuğunuzu tuvalete yönlendirmeye çalışmayın, kakasını yapmaya ikna etmeye uğraşmayın. Sadece oynayın ve oyun yoluyla duygularını yansıtmasına yardımcı olun.

BU SÜREÇ SİZİ ZORLUYORSA...

Kaka tutma süreci çoğu aile için sabır gerektiren, zaman zaman da kafa karıştırıcı bir süreç olabiliyor.

Burada en önemli nokta şudur: Her çocuk bu dönemi farklı yaşar ve doğru yaklaşım süreci ciddi şekilde kolaylaştırabilir.

Eğer “ne yapacağımı bilmiyorum” diyorsanız ya da denediğiniz yöntemler işe yaramadıysa, bu noktada doğru yönlendirme almak süreci tamamen değiştirebilir.

Bu konuya özel olarak hazırladığım “Kaka Tutmayı Önleme Rehberi” ile ailelere adım adım nasıl ilerlemeleri gerektiğini anlatıyorum.

Rehber, özellikle evde ne yapılması gerektiğini bilmeyen ve süreci uzayan aileler için hazırlanmıştır.

👉 Rehbere ulaşmak ve detaylı bilgi almak için benimle iletişime geçebilirsiniz.

Mail: deniztemurcom@gmail.com

WhatsApp: +90 544 869 74 76

DM: @cocukgelisimcisideniztemur

Çocuklarda tuvalet eğitimine başlamanın kesin bir zamanı yoktur. Zira her çocuk kendi hızında ilerler. Ancak çocuk gelişiminde genel bakış açısı çocuğun 2 yaşından itibaren tuvalete alıştırılabileceği yönünde. Çocuklar konuşmaya başladıkça, istek ve sorunlarını sözel yolla anlatabilir olduğunda tuvalet eğitimine de hazır olabilirler. Fakat burada dikkat edilmesi gereken çocuk psikolojisi açısından çocuğun tuvalet eğitimine hazır olup olmadığının objektif gözle değerlendirilmesidir.

2 YAŞINDA TUVALET EĞİTİMİ HER ÇOCUĞA UYGUN OLMAYABİLİR!

2 yaş çocukların büyük değişim ve zorlanmalar yaşadıkları bir dönemdir. Oral dönemin sona erdiği anal dönemin başladığı, çocukların genital bölgelerini keşfettikleri, boşaltım sistemi huzursuzluklarını duydukları bu dönemde tuvalet eğitimine başlamak bazı çocuklar için uygun olmayabilir. Burada ailelerin yapabileceği en iyi şey tuvalet eğitimini denemek ancak çocuğu zorlamamak, çocuk adapte olmuyor yada tuvaleti kullanmak istemiyorsa eğitimi ileri bir tarihe ertelemektir.

TUVALET EĞİTİMİNE BAŞLAMANIN EN İDEAL ZAMANINI BULMANIN YOLU

Çocuğunuzun tuvalet eğitimine başlamaya hazır olup olmadığını bulmanın en iyi yolu onu izlemektir. Özellikle tuvalete eğitimine başlamadan önce bir oturak alarak bu oturağı çocuğun oyun malzemesi olarak kullanmasına izin vermektir. Ayılar, bebekler vb. oyuncaklar ile oturak bir oyun aracına dönüştürülebilir ve çocuğun oturağı kullanmadan önce ona nesne olarak hakim olması sağlanabilir. Eğer çocuğunuz bir oyuncak olarak oturağa ilgi göstermiyorsa, oynamayı reddediyorsa, izin oyun kurmanıza izin vermiyorsa tuvalete alışmakta da zorlanacağını bilin. Bu nedenle çocuğun tuvaleti kullanmaya alışmadan önce onu bir oyuna dönüştürdüğünden emin olun. 

3 YAŞINDA TUVALET EĞİTİMİ GEÇ DEĞİLDİR

Evet biliyorum! Çocuğunuz konuşmaya başladığından beri herkes onu bezden çıkarmanızı söylüyor. Özellikle de aile büyükleriniz eskiden çocukların erken yaşta tuvalete alıştırıldığından bahsedip duruyor ve sizin geç kaldığınızı söylüyorlar. Bu seslere kulaklarınızı kapatın! Çocuklar 3 yaş civarında da tuvalete alıştırılabilirler. Hatta çoğunlukla 2 yaş döneminden çok daha başarılı sonuçlar alınabilir. Hem de kısa sürede. Eğer çocuğunuz 2 yaşını geçtiyse ve tuvalete alışmak konusunda direnç gösteriyorsa hazır olmadığını ve zamana ihtiyacı olduğunu hatırlayın ve onu zorlamayın. 3 yaş da tuvalet eğitimi için uygun ve doğru zaman olabilir. 

Buradaki kritik nokta ebeveynlerin 'gece altını ıslatmasın' kaygısıyla çocuğu sürekli uykusundan uyandırmamalarıdır. Çocuklar için uyku hele ki kaliteli uyku ekmek, su kadar hayati öneme sahiptir. Sürekli uykusundan uyandırılıp, tuvalete götürülen çocukların uykuları kesildikçe kalitesizleşmeye başlayacaktır. Bu da çocukların sinir sistemlerinin zorlanmasına neden olacaktır.

Geceleri sürekli çocuğu tuvalete götürmek için uyandırmanın bir diğer sakıncası da çocuklardaki kaygıyı ve korkuyu yükseltmektir. Çocuklar sürekli bir yetişkin tarafından uyarıldıklarında daha yüksek stres ve kaygı altına girerler. Bu kaygı ve stres hali tuvalet eğitimi gibi değişim dönemlerinde çocuğun uyumunu zayıflatan etkenlere dönüşebilir. 

GÜNDÜZ TUVALET EĞİTİMİNİ TAMAMLAYAN ÇOCUKLAR GECE BEZSİZ YATIRILMALI

Çocuğunuz artık gündüzleri tuvalet eğitimini tamamladıysa, geceleri bezden ayırma dönemine geçebilirsiniz. Gece bezine tuvaletini yapan çocuklar kendilerini rahatsız hissetmediklerinden uyanmayacaklardır. Ancak ıslaklıktan rahatsız olan çocuklar geceleri tuvaletlerini tutmaya ve tutmaktan rahatsız olduklarında da uyanmaya başlarlar. Çocuklara bu geçiş aşamasında hislerine göre doğru davranışı göstermeleri için fırsat tanımak en sağlıklı olanıdır.

ÇOCUKLAR GECE YATAKLARINI ISLATABİLİR

Çocukların yataklarını ıslatmaları bu sürecin en doğal aşamasıdır. Yatağını ıslatan çocuğa sakin davranılmalı ve bunun sorun olmadığı anlatılmalıdır. Yatağı ıslattığı için kızılan, terslenilen çocuklarda alt ıslatma sorununun ileri yaşlara kadar devam edebileceği unutulmamalıdır.  Süreç ilerledikçe çocuklar gece boyunca tuvaletlerini tutabilir hale gelecektir. Bu süreçteki asıl hedef çocuğun uykuda dahi olsa tuvaletinin geldiğini fark etmesi ve uyanmasıdır. Eğer çocuk uykuda altını ıslatmıyorsa ve sabaha kadar tuvaletini tutabiliyorsa sırf altını ıslatma korkusuyla geceleri uyandırılmamalı, çocuğun dürtü kontrolüne güvenilmelidir.

Tuvalet alışkanlığı kazanmış olmasına karşın ara sıra çocukların geceleri altlarını ıslatmaları normal karşılanmalıdır.

GECE BESLENMESİ BİTMEDEN GECE TUVALET EĞİTİMİNE BAŞLAMAYIN

Çocukların gece beslenmeleri tuvalet alışkanlığı kazanma sürecini olumsuz etkilediği de unutulmamalıdır. Geceleri sürekli sıvı tüketmek için uyanan çocukların dürtülerini kontrol etmesi zorlaşacaktır. Gece tuvalet eğitimine başlanan çocukların gece beslenmesini kesmiş olması süreci kolaylaştırır.