Ben Deniz Temur. Çocuğum yemek yemiyor! diyen ailelere danışmanlık veren bir Çocuk Gelişimciyim. Bugün bu yazımda kilo alması gereken çocukların ailelerine verdiğim tavsiyeleri sizler için kaleme aldım. Hadi gelin başlayım!

Çocuğunuz gerçekten zayıf mı?

İşe 'çocuğunuz gerçekten zayıf mı, değil mi?' bunu anlamanın yollarını konuşarak başlayalım derim. Malum devir obezite ve fazla kilo devri. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, Türkiye'de çocukluk çağı obezitesi oranı yüzde 10, çocukluk çağı şişmanlığı oranı ise yüzde 15'lerde. Yani sokakta gördüğünüz her 100 çocuktan 10'u obez, 15'si ise fazla kilolu. Hal böyle olunca ve gözümüz kilolu çocuk görmeye alışınca kendi çocuğunuz bize zayıf hatta fazla zayıf gelebilir.

Peki bunun ayrımını nasıl yapacağız? Yani çocuğumuzun zayıf görüntüsü gerçekten bir sorun mu, yoksa biz bakım verenlerin bir yanılsaması mı?

Bu ayrımı yapmanın tek ve en doğru yolu tıbbi taramalardır. Eğer çocuğunuzun kilosunun düşük, kilo alma hızının yavaş ve hatta uzamasında bir sorun olduğunu düşünüyorsanız çocuk doktorunuzla yada aile hekiminizle görüşün. Düşüncelerinizi, çocuğunuzun beslenme alışkanlıklarını uzmanla paylaşın.

Eğer doktorunuz gerekli incelemeler sonrası çocuğunuzun kilosunun ve gelişiminin normal olduğunu düşünürse çocuğunuzun görüntüsünü dert etmeyin ve onun sağlıklı olduğunu kendinize sık sık hatırlatın.

Çocuğunuzun gerçekten kilo alması gerekiyorsa ne yapmalısınız?

Gelelim diğer olasılığa... Doktorunuz çocuğunuzn kilosunun düşük, gelişiminin ise geriden geldiğini söylerse ne yapmalısınız?

İlk yapmanız gereken doktorunuzun önerilerini uygulamak olacaktır.

Çocuğunuz 2 yaşından büyükse ve doktor kilo almanın iyi bir fikir olduğunu düşünüyorsa, buna yaklaşmanın en iyi yolu sağlıklı besinler ve sağlıklı alışkanlıklar geliştirmek olacaktır.

Sağlıklı kilo alımını teşvik etmenin temelde 3 yolu vardır:

1- Öğün planlamasını doğru yapın

Çocuğunuza üç öğün yemek (kahvaltı, öğle yemeği ve akşam yemeği) ve iki sağlıklı atıştırmalık koyun. Bu atıştırmalıklar öğle ile akşam yemeği arasında olabileceği gibi, sabah kahvaltısı ile öğle yemeği arasında olabilir. Veya akşam yemeklerini erken yiyen bir çocuğunuz varsa yatmadan önce küçük sağlıklı bir atıştırmalık öğünü koyabilirsiniz. Planlanan bu öğünler dışında aralarda sudan başka hiçbir şey tüketilmediğinden emin olun, kilo alsın diye 'her dakika' çocuğa bir besin sunulmamalıdır. Çocuğunuzun ister ana öğün isterse ara öğün olsun besin tüketebilecek kadar aç olması gerekir. Sürekli tokluk hisseden çocuklar çok daha az beslenmek isterler. Bu da sağlıklı kilo alımını engeller.

2- Sağlıklı yüksek kalorili yiyecekler sunun

Sağlıklı yağlar ve protein açısından zengin besinleri tercih edin. İşte bir kaç örnek:

-Fındık ve fındık ezmeleri,

- Kabak veya ayçekirdeği gibi yağlı tohumlar

- Tam yağlı süt ürünleri, yoğurt, peynir, kefir vb.

- Avokado

- Humus

- Zeytinyağı ve diğer bitkisel yağlar

- Tam tahıllar, tam buğday ekmeği, tam buğday unu kullanılarak yapılan ev tipi hamur işleri (fırında pişen, kızartılmamış olanları tercih edin)

- Ve et ürünleri.

3- Öğünlerde sunulan besinlerin kalorisini arttırın

Çocuğunuza çok fazla yemek yedirerek ona kilo aldıramazsınız. Bunun nedeni çocukların mide kapasitelerinin küçük ve sınırlı oluşudur. Yani siz kocaman bir tabak makarna yedirmek isteseniz bile küçük bir miktar yiyip masadan kaçacaktır. Bu nedenle çocuklara kilo aldırırken küçük porsiyorlarda yüksek kalorili öğünler hazırlamalısınız.

Örneğin;

- Favori makarnasına biraz ekstra sağlıklı yağ ekleyin. Zeytinyağ ve tereyağ olabilir. Yağlı bir peynir rendelemek de işe yarayabilir.

- Meyveli bir ara öğüne evde pişirilmiş bir poğaça yada börek ekleyebilirsiniz

- Bir dilim ekmeğe fındık yada fıstık ezmesi sürebilirsiniz. Şekersiz olanlarını tercih edip tatlandırıcı olarak doğal bal, ev yapımı marmelat yada reçel kullanabilirsiniz.

Çocuğunuza kilo aldırmaya çalışırken asla düşmemeniz gereken 3 tuzak

Şunun altını çizmek isterim: Alınan her kilo sağlıklı değildir, çocuğunuz gerçekten zayıf olsa bile!

Gelelim zayıf çocuğuna kilo aldırmaya çalışan ebeveynlerin düştüğü tuzaklara!

1- Çocuğunuza daha fazla tatlı veya abur cubur vermek.

Çocuklar genelde tatlı ve abur cubur yemek istediklerinden ve ikisinin de kalorisi yüksek olduğundan kulağa cazip gelebilir. Ancak bunlar sağlıklı yiyecekler değildir. Tatlı ve abur cubur alışkanlığı edinmek uzun vadede hem tehlikeli hem de kötü bir fikirdir.

2- Çocuğunuza sınırsız yiyecek erişimi sağlamak.

Bu da çok cazip bir yol gibi görünüyor değil mi? Sonuçta, onların yemesini istiyoruz! Ancak bu, yediklerinin sağlıklı olduğundan emin olmayı zorlaştırmakla kalmaz, aynı zamanda atıştırmak, gerçek bir öğün zamanı geldiğinde daha az aç hissetmelerini sağlayabilir.

3- Çocuğunuzun süt ve diğer içeceklerle (besin takviyesi içecekler de buna dahil) karnını doyurmasına izin vermek.

Sürekli süt içmek yada doktorunuzun önerdiği kilo aldırıcı içecek ve mama takviyelerini gereğinden fazla kullanmak yemek vaktinde yemek yeme olasılığını azaltır ve çocuğunuzun ihtiyaç duyduğu tüm besinleri alma olasılığını ortadan kaldırır. Doktorunuz size tavsiye etmediği sürece çocuğunuza besin takviyesi vermeyin. Doktor tavsiyesiyle kullanılan ürünleri önerilen miktarlardan fazla kullanmayın. Çocuğunuzun önerilen miktarla yüksek tokluk yaşadığını ve besinlerden uzaklaştığını gözlemliyorsanız hemen doktorunuzla görüşün. Takviyelerin miktarını azalmayı yada tamamen beslenme düzeninden çıkarmayı konuşun.

Ve unutmayın!

Eğer kilo azlığı sorunu yaşayan bir çocuğunuz varsa gelişimini takip etmek için doktorunuzla düzenli kontroller planladığınızdan emin olun. Umarım çocuğunuz büyüdükçe gelişmesine yardımcı olacak daha sağlıklı bir kiloya sahip olur.

Son bir not

Eğer;

- Çocuğum yemek yemiyor!

- Çocuğum tek tip besleniyor, bir kaç yiyecekten başka şey yemiyor!

- Çocuğuma zorla/ekranla/oyunla/oyalayarak yemek yediriyorum!

- Çocuğum yemekleri görünce kaçıyor, asla ağzını açmıyor, zorlayınca öğürüyor, kusuyor!

diyorsanız ona kilo aldırmaya çalışmadan önce beslenme düzenini iyileştirmeye odaklanın. Bunu nasıl yapacağınızı bilmiyorsanız size yardımcı olmaktan keyif duyarım. Bana 0544 869 74 76 numaralı WhatsApp hattından mesajla ulaşabilirsiniz.

İster ödül ister ceza yoluyla olsun. Çocukları tabaklarına konulan yemekleri bitirmeleri konusunda ısrarcı olduğumuz bir gerçek.

Ben Deniz Temur... Yıllardır çocuklarda yeme zorlukları yaşayan ailelere danışmanlık veren bir çocuk gelişimciyim. Danışanlarıma yıllardır 'çocukların tabaklarına küçük porsiyonlarda besin koyun, bitirmesi için ısrar etmeyin' tavsiyesinde bulunurum. Bunun bir kaç nedeni var:

1- Çocukların mide hacmi oldukça küçüktür ve büyük porsiyonlarda yemek yiyemezler, hatta yememelidirler.

2- Küçük porsiyonlar çocukları korkutmaz ve masada kalma sürelerini uzatır.

3- Küçük porsiyonlar yemekleri bitirme hazzını yaşamalarına yardımcı olur.

4- Açlık-tokluk hislerini izlemelerini sağlar. Doymadıklarında yeniden besin talep edebileceklerini öğrenirler.

5- Ve en önemlisi. Küçük porsiyonları 'bitir' diye ısrar eden yetişkinler olmaz.

Benim danışanlarıma önerdiğim tavsiyeleri haklı çıkaran bir araştırmanın sonucunu bu yazıda sizlerle paylaşmak istiyorum. İngiliz Beslenme Vakfı, tarafından yapılan bir araştırmanın sonucuna göre, tabağındaki yiyecekleri bitirmesi konusunda baskıya maruz kalan çocukların obez olma riski diğerlerinden çok daha yüksek. 1.065 anne ve babayla yapılan araştırmanın sonuçlarına göre, katılımcı ebeveynlerin yüzde 23'ü çocuklarına yemeklerini bitirmeleri konusunda ısrar ediyor.

Tabağını bitir sözünü duyan çocuklar diğerlerinden daha fazla yemek yiyor!

Araştırma sonuçlarına göre, tabaklarındaki yiyecekleri bitirmeleri konusunda katı bir düzende yetişen çocukların akranlarından çok daha fazla 'yeme düşkünlüğü' yaşıyor. Araştırmaya katılan ailelerin yüzde 48'i çocuklarının ana öğünden sonra ikinci bir öğün yemek istediklerini söylüyor. Ebeveynlerin yüzde 38'i ise çocuklarının önlerine çıkan her şeyi yemesinden şikayetçi.

Yetişkinlerle aynı porsiyonları tüketiyorlar

Araştırma sonuçlarının ortaya koyduğu bir diğer çarpıcı sonuç porsiyonlarla ilgili. Her 10 ebeveynden biri çocuklarına kendisiyle aynı porsiyonlarda yemek sunuyor. Ebeveynlerin sadece yüzde 8'i çocukların tüketebileceği porsiyon miktarları konusunda bilgi sahibi.

Araştırma ekibinden Bridget Benelam, sonuçlara ilişkin şunları söylüyor:

'Araştırmalar, büyük porsiyonlardaki yiyeceklerin hem yetişkinleri hem de çocukları daha fazla yemeye teşvik ettiğini gösteriyor. Dolayısıyla porsiyon boyutlarını doğru ayarlamak, sağlıklı bir vücut ağırlığını destekleyen dengeli bir beslenmenin önemli bir unsurudur.'

Küçük porsiyonlarla başlayın...

Çocuğunuzun doyup doymadığından endişe ediyorsanız çözüm için şu yöntemi uygulayabilirsiniz: Küçük porsiyonlarla başlayın ve çocuğunuz hala açsa ikinci porsiyonu teklif edin.

Ben Deniz Temur... Uzun yıllardır yeme zorlukları yaşayan çocuklara sahip ailelere danışmanlık veren bir çocuk gelişimciyim. Çocuğum yemek yemiyor diyerek benden yardım alan ailelerle yaptığım ilk aşama çalışmayı bugün bu yazıyla sizlere de anlatmak istiyorum.

Konumuz: Yemek yemeyen çocuklar için 3 gün kuralı nedir, nasıl uygulanır?

Hadi gelin başlayalım!

ÇOCUKLAR NEDEN YEMEK YEMEZ? BİLDİKLERİNİZİ UNUTUN

Yemek yemeyen çocukların yüzde 95'lik kısmı duygusal zorlanma, ortam stresi, yetişkin baskısı ve yetersiz beslenme deneyimi nedeniyle yemeklerden kaçarlar. Yemek yemeyen çocukların çok az bir kısmında travma izi, yüksek düzeyli duyusal hassasiyet, zorlayıcı tıbbi geçmiş vb. özel haller vardır.

Hal böyle olunca, yemek yemeyen bir çocukla çalışmaya başladığınızda önce duyguların iyileştirilmesine odaklanmak gerekir. Bakım verenlerin duyguları iyileşip, stresleri azaldığında, çocuklar kendilerini çok daha güvende ve desteklenmiş hisselerder. Çocuk dünyasındaki bu duygusal güçlenme onları yeni şeyleri denemek konusunda çok daha cesur yapar.

3 GÜN KURALI NEDİR?

Yemek yemeyen çocuklar için uyguladığım 3 gün kuralı ailelerin geçmişten getirdikleri olumsuz beslenme deneyiminden uzaklaşmalarını amaçlıyor. 3 gün boyunca daha önce çocuğunuzla yemek yememesi nedeniyle yaşadığınız tüm olumsuz deneyimleri unutun. Yeni bir sayfa açmak için niyet edin ve hareket geçin.

3 GÜN KURALI NASIL UYGULANIR?

Gelelim 3 gün kuralını nasıl uygulayacağımıza... 3 gün boyunca çocuğunuza yemek yemesi hakkında hiçbir şey söylemeyerek işe başlıyoruz. Tek yapmanız gereken, 3 gün boyunca öğün saatlerine karar vermek, öğünleri hazırlamak ve basitçe sofraya davet etmek. Yemeyen çocuğunuzla inatlaşmamak sadece 'Şuan yemek yemek istemiyorsun, açıktığında bana söyleyebilirsin' diyerek konuyu kapatmak. Yemiyorsa bunu dert etmemek ve günlük rutine geri dönmek çok önemli.

Korkmayın! Çocuğunuz açlıktan ölmez!

3 gün kuralını uygularken MUTLAKA yapmanız gerekenler;

1- Oyun oynayın, keyifler delirircesine oyun oynayın!

Çocukların duygu durumlarını iyileştirmenin en etkili hatta tek yolu onlarla oyun oynamaktır. Ancak öyle bir oynamalısınız ki siz de bir çocuk gibi keyiften delirmelisiniz. Bu nedenle, 3 gün kuralını uygulamaya başlamadan önce günlük rutinlerinizi azaltın. İş yükünüzü hafifletin ve çocuğunuzla oyuna hem vakit hem de enerjinizin olduğundan emin olun.

2- Açık havada zaman geçirin!

Açık havada zaman geçirmek, oksijenden zengin ortamda fiziki aktivite yapmak hem çocukların hem de yetişkinlerin zihnini sakinleştiren çok güçlü bir araç. Bu nedenle 3 gün kuralını uygularken hem çocuğunuz hem de kendiniz için açık hava aktiviteleri planlayın. 1 saat sabahtan 1 saat akşam olmak üzere günde 2 kez açık hava aktivitesinden sonra yemek masasına gelmeyen çocuk tanımıyorum. İnanın bana!

3- 3 gün kuralını uygularken, çoklu tabak düzeni kurun!

Yemek yemeyen çocuğunuz için 3 gün kuralını uygularken çocuğunuzun öğünlerinde mutlaka masada kesinlikle yiyeceği bir 'güvenli yiyecek' olduğundan emin olun. 3 gün kuralını uygularken çocuğunuza hiç yemediği yiyecekleri sunmayın.

Bu konuda 'Çoklu tabak düzeni nedir, nasıl kurulur?' yazımı linke tıklayarak okumanızı tavsiye ederim.

4- Müziği açın, dansa başlayın ve mutfakta ortalığı karıştırın

Mutfağı stresli bir yeme alanından çıkarın. Mesela bir kakaolu bir kek pişirmek için mutfağa girin. Müziği açın, kendinizi ritme bırakıp dans edin ve keki çocuğunuzla pişirin. Kesinlikle besinler hakkında konuşmayın, sadece anda kalın ve eğlenin.

Sonunda çocuğunuz keki yesin yada yemesin. Birlikte mutfakta zaman geçirmenin şahane olduğunu ona söyleyin.

5- Çocuğunuzu ve kendinizi izleyin, günlük olarak notlar tutun

3 gün kuralını uyguladığınız günlerde çocuğunuzun ne yediğine değil, nasıl yediğine, hangi duygular içinde olduğuna odaklanın.

- 3 gün boyunca masaya gelirken daha mı istekli yoksa değil mi?

- Sizinle ilişkisi, iletişimi nasıl? Daha mı uyumlusunuz, eviniz ruhsal olarak dingin mi?

- Siz nasılsınız? Çocuğunuzun yemekle ilişkisini dert etmemek, onunla duygusal olarak bir şeyleri paylaşmak size nasıl geldi?

Bu sorulara verdiğiniz yanıtlar olumluysa çocuğunuz yemek yemeye başlar buna emin olun ve rahatlayın!

3 günün sonunda işler yoluna girmeye başlıyor ama hala emin olamıyorsanız, neyi, nasıl yapacağınıza dair kafanızda sorular varsa benimle 0544 869 74 76 numaralı WhatsApp hattından iletişime geçebilirsiniz. Size yardımcı olmaktan keyif duyarım.

Hiç yemek yemeyen çocuğa ne yapmalı?

Yemek yemeyen çocuğa nasıl yemek yedirilir?

Zihninde bu sorularla boğuşan anne babaların bulduğu ilk yanıt ne yazık ki çocuğa zorla yemek yedirmek oluyor! Otoritemiz, fiziki üstünlüğümüzle çocuklarımıza yemek yedirebileceğimiz yanılsaması ilk başlarda işe yarar gibi görünse de kısa sürede evdeki yemek saatlerini kabusa çeviren bir savaşa dönüştürür.

Ben Deniz Temur. Çocuklarda yeme zorlukları üzerine çalışan bir çocuk gelişimciyim. Bu yazıyı çocukları hiç yemek yemeyen ailelerin başvurdukları 'zorla besleme yönteminin' çocuk bedeni üzerindeki olumsuz etkilerini detaylıca anlatmak için hazırladım. Gelin aşama aşma zorla yemek yedirilen çocuğun bedeninde ve beyninde olanlara yakından bakalım!

GEÇMİŞ HATALARINIZI UNUTUN, BUGÜN YENİDEN BAŞLAYIN!

Küçük ama önemli bir uyarı ile başlamak istiyorum. Çocuğunu zorla besleyen bir ebeveynseniz bu yazıda okuduklarınız sizi üzebilir, kendinizi kötü hissetmenize neden olabilir. Okuduklarınız sizi rahatsız etse bile okumaya ve çözüm üretmenin yollarını bulmaya devam edin. Çocuklar doğru duygularla onlara yaklaştığımızda kötü anılarını hemen yenileriyle değiştirir ve yaralarını tamir ederler. Geçmişte her ne yaptıysanız hepsini unutun, bugün yeni bir gün ve yeniden başlamak için hiçbir engeliniz yok. 

ÖNCE STRES NEDİR ÖĞRENELİM!

Çocuğunuza zorla yemek yediriyorsanız ve bunun sonuçlarını öğrenmek istiyorsanız işe stres nedir, ne işe yarar, stresin sonuçları neler öğrenerek başlamakta fayda var. 

Stres günlük hayatın her anında duyduğumuz, sık sık kullanarak basitleştirdiğimiz bir terim. Ancak bedenimiz için çok önemli ve hayati.

Stres en basit tanımıyla vücudumuzun hayatta kalmak için verdiği hızlı tepkilerdir. Bir örnekle kolaylaştıralım. Sabah karanlık bir saatte evden çıktınız ve işinize yetişmeye çalışıyorsunuz. Uykunuzu da tam alamadınız. Yarı uyur yarı uyanık karanlık sokakta yürüyorsunuz. Birden karşınıza bir köpek sürüsü çıkıyor ve hiç de dost canlısı görünmüyorlar. Siz de köpeklerden biraz korkuyorsunuz. İşte tam o anda tüylerinizi diken diken eden, uykunuzu anında açan, sizi hızla koşabilecek kadar tetikte bir hale getiren mekanizma strestir. 

STRES ANINDA VÜCUTTA NE OLUR?

Stres anında vücut 'kaç moduna' geçer. Kan hızla hareket edebilmeniz için organlardan kaslara doğru çekilir. Çünkü kaçarken en çok kaslarınıza ihtiyacınız olur ve sizi o köpek sürüsünden hızla ulaştırmayı başarır. Stres anında kan en çok sindirim ve boşaltım sisteminden çekilir. Çünkü stres altında düşüneceğiniz en son şey beslenmedir. Peşinizde köpek sürüsü varken durup bir sandviç atıştırayım demezsiniz. Dolayısıyla vücutta o anda en az ihtiyaç duyduğu organlardaki kanı, kaslara pompalar. Hem de hızla.

STRESİN KISA SÜRELİSİ FAYDALI, UZUN SÜRELİSİ TEHLİKELİDİR

Yazının başında da yazdığım gibi stres vücudumuzun hayatta kalma modudur. Kısa süreli stres hayat kurtarır, ancak stres uzun süreli ve sürekli hale gelirse hayatımızı karartan, bedenimizi allak bullak eden büyük bir soruna dönüşür. 

ZORLA YEMEK YEDİRME ÇOCUKLARDAKİ STRES DÜZEYİNİ ARTTIRIR

Gelin şimdi yukarıda anlattıklarımı aklımızda tutarak, 'stres-zorla beslenme' ilişkisine bakalım. İnsan bedenine yapılan her tür zorlu müdahale stresi tetikler. Zorla besleme de buna dahil. Bir bedenin içine isteğinin dışında bir şeyler soktuğunuzda stres mekanizması tetiklenir. Vücuttaki kan özellikle de sindirim ve boşaltım sistemindeki kan kaslara doğru akar. Çocuğunuzun bedeni 'kaç moduna' geçer. Bu aşamada mama sandalyesine bağlama, zorla ağzına kaşığı sokma gibi davranışlar sürdüğünde çocuğunuzun bedeni yüksek düzeyde strese maruz kalır. 

STRES ALTINDA ZORLA BESLENMENİN HİÇ BİR FAYDASI YOKTUR

Tekrar hatırlayalım! Stres altında kan sindirim ve boşaltım sisteminden kaslara doğru akar. Zorla beslenen çocuğun bedeni stres nedeniyle sindirim yapamaz haldedir. Ancak beslenme devam eder. Bu durumdaki bir çocukta karın ağrısı, mide bulantısı, hazımsızlık, kabızlık gibi sorunlar kendini göstermeye başlar. Zorla beslenme ile alınan besinler vücut tarafından sindirilemez ve fayda sağlayamaz.

HER GÜN GÜNDE 3 KEZ YEMEYE ZORLANAN ÇOCUKLARDA KRONİK STRES BOZUKLUĞU YAŞANIR 

Kısa süreli stres hayatımızı kurtaran bir can simidi olsa da uzun süreli ve sürekli stres vücuda zarar veren ciddi bir tehlikedir. Kısa süreli strese tıpta 'akut stres' denir. Uzun süreli stres ise 'kronik stres' olarak anılır ve sonuçları tüm hayata yayılan, çocukluk çağında çok da görmek istemediğimiz tablolara neden olur. Eğer çocuğunuz her gün, günde 3 öğün zorla besliyorsanız çocuğunuzun bedeni stresten çıkamıyor, beyni sürekli stres halinde çalışıyor demektir. Bu da aslında bizi hayatta tutan mekanizmanın, bizim bedenimize zarar vermesi demektir. 

BESİNLERİN TADI İLE KÖTÜ HİSLER BİRBİRİNE MÜHÜRLENİR!

Bir örnekle devam edelim. Hepimizin başına gelmiştir. Bir gün yediğiniz bir besin sizi zehirlemiş yada ciddi hastalanmanıza neden olmuştur. O yiyeceği uzun yıllar tekrar yemekte zorlanabiliriz. Hatta gördüğümüz an midemizdeki bulantı ve kusma hissi ilk günkü gibi geri gelir. Tersi de mümkün!  Çocukken evde pişen kekin kokusunun yarattığı mutluluk hissinin her kek kokusunda yeniden içimizi ısıtması gibi. İşte bu beynimizin beslenme deneyimini bize hatırlatmasının bir yoludur. Vücut besinleri tüketirken aldığımız lezzetle, hissettiğimiz duyguları adeta birbirine mühürler. Eğer beslenirken iyi hisselere sahipseniz bir sonraki beslenme deneyiminde aynı lezzetle kendinizi iyi ve mutlu hissedersiniz. Peki ya tam tersi! Zorla yediğiniz her yemek sizi hasta ve kötü hissettirir. Bedeninize yapılan müdahale duygusal olarak kendinizi kötü hissetmenize ve bakım veren yetişkinlere olan güveninizi sarsar. Beyin her yemekte, her zorla beslenilen lezzette bu kötü duyguları çocuğunuza tekrar tekrar hatırlatır. 

ZORLA BESLENME SÜRDÜKÇE ÇOCUKLAR ÇOK DAHA SEÇİCİ VE ZORLU YİYİCİLER OLURLAR

Şimdi düşünün!

Aylarca birbirinden farklı lezzetteki besini çocuğunuza zorla yedirdiniz ve hep biri için beyni kötü bir kodlama yaptı. Bu durum çocukların her geçen gün daha çok yemek seçmesine, sadece güvende hissettikleri yiyeceklere tutunmasına neden olur. Yeni yiyecekleri denemelerini ise imkansızlaştırır. Bu durumdaki çocukların çoğu sade makarna, ekmek, simit, poğaça gibi her lokması aynı tat ve dokudaki, renksiz karbonhidratlara tutunurlar ve bu besinlerle doymayı öğrenirler.

PEKİ NE YAPACAĞIZ?

1- Bugünden tezi yok çocuğunuzu zorla beslemeyi bırakacaksınız. Bunun ona hiçbir faydası olmadığını bilin ve zararları ortadan kaldırmaya odaklanın.

2- Çocuklar neden yemek yemez? Bu sorunun yanıtını öğrenin. Her çocuk her yaş ve geçiş döneminde farklı bir nedenle yemek yemez. Bu nedenleri bilir ve onun gelişimine ayak uydurmayı başarırsanız beslenmek bir savaş haline dönüşmez. 

3- Çocuklar beslenirken nelere ihtiyaç duyarlar? bu sorunun yanıtını öğrenin ve beslenme düzeninizi bugün göre yeniden düzenleyin. 

Eğer bu bilgilere nasıl ulaşacağınız bilmiyorsanız benim deniztemurcom@gmail.com adresinden iletişime geçebilirsiniz. Instagram'da @cocukgelisimcideniztemur sayfasını da takibe alarak, bana ulaşabilirsiniz. 

Ben Deniz Temur. Çocuklarda yeme sorunları üzerine danışmanlık veren bir Çocuk Gelişimcisiyim. Yüzlerce aileye ve yemekle ilişkisi bozulmuş çocuğa yardımcı oldum, olmaya da devam ediyorum. Hep güvendiği, bildiği yiyecekleri yiyen çocuklara yardımcı olmak için uyguladığım bir kaç öneriyi buradan sizin için yazmak istedim.

Bir öneriyle başlayalım!

Bu yazı 'Yeni yiyecekleri denemekten kaçan' çocuklarla ilgili yazdığım ikinci yazı!

Size tavsiyem öncelikle ilk yazıyı okumanız.  "Yemek seçen çocuklara yeni yiyecekleri denetmenin yolu: Çoklu tabak düzeni nedir?" yazısını bu linke tıklayarak okuyabilir, çocukları yeni yiyeceklere alıştırmanın bir yolu olan çoklu tabak düzeni kurmayı öğrenebilirsiniz. 

ÇOCUĞUNUZ HEP BİLDİĞİ, ALIŞIK OLDUĞU YİYECEĞİ YERSE NE YAPMALISINIZ?

İlk yazıyı okudunuz, çoklu tabak düzenini kurdunuz ve çocuğunuzu yeni yiyeceklere alıştırmak için çalışmalara başladınız. Ancak çocuğunuz hep aynı yiyecekleri, tabağında bildiği güvendiği besinleri tüketip masadan kalktı. Tablo değişmedi, yine her öğün makarna, pilav yedi. 

Bu durumda bilmeniz ve yapmanız gerekenler şunlar;

1- Çocuklar ilk günlerde kesinlikle sevdikleri ve güvendikleri yiyecekleri yerler. Buna psikolojik olarak hazır olun!

2- Çocukları yeni yiyecekleri denemesi için onları 8 ila 15 kez görmeleri gerekir. Yemiyor diye sunmaktan vazgeçmeyin.

3- Çocuğunuza sunduğunuz güvenli yiyeceğin porsiyonunu tam bir tokluk yaratmayacak miktarda ayarlayın.

4- Çocuğuna diğer besinleri baskı kurmadan hatırlat, teklif et ama ısrarcı olma. 'Köfteyi denemeye ne dersin?' demek gibi!

5- Çocuğunuz örneğin köfte denemeyi reddetti ona, 'Henüz köfte yemeye hazır değilsin. Köfte yemeye hazır olunca deneyebilirsin' deyin. Bu sayede yeniden denemek için şansı olduğunu bilerek masadan ayrılsın.

6- Çocuklar makarna, pilav gibi her öğünde ve her lokmada aynı lezzet, doku ve tatta olan besinlere güven duyarlar. Daha karmaşık besinlere alışmak için ise zamana ve deneyime ihtiyaçları vardır. Bunu hep hatırlayın.

7- Çocuklar küçük porsiyonlarda yüksek kalorili besinleri yemek isterler. Çünkü mide kapasiteleri büyük porsiyonlar tüketmelerine imkan vermez. Bu nedenle çocuğunuzun öğünlerinde karbonhidrat ve proteinden zengin seçenekler olduğuna emin olun.

8- Porsiyonları küçük tutmak çocukların yeni yiyecekleri deneme şansını arttırır. Tabakta asla biteremeyeceği miktarda yeni yiyecekleri gören çocuklar başından pes eder. Bu nedenle yeni yiyecekleri tanelerle, lokmalarla sunmayı deneyin. 

[related-posts id="65" color="bg-primary"][/related-posts]

Ben Deniz Temur. Çocuklarda yeme zorlukları üzerine danışmanlık veren bir Çocuk Gelişimsiciyim. Yüzlerce aileye ve yemekle ilişkisi bozulmuş çocuğa yardımcı oldum, olmaya da devam ediyorum. Yeni yiyecekleri denemeyi reddeden, tek tip beslenen çocuklara sahip danışanlarıma önerdiğim 'Çoklu tabak düzeni'ni bugün bu yazımla sizler için de anlatmak istedim.

Umarım faydalı olur! Gelin başlayalım...

ÇOCUKLAR ÖNCE GÖRÜR, DOKUNUR, ÖĞRENİR SONRA YERLER!

Çoklu tabak düzeni nedir, nasıl yapılır? sorusunun yanıtına geçmeden önce önemli bir detayı aktarmak isterim. Çocuklar için yemek yemek, beslenmeyi öğrenmek karmaşık ve uzun bir süreçtir. Bu nedenle süreci çocuğun gözünden değerlendirmek ve çocuğa zaman, deneme fırsatı sunmanın çok değerli olduğunu bilin.

Çocuklar besinlere tüm duyularıyla hakim olmadan onu yemezler! Bu nedenle besinleri görmeleri, onların kokularına alışmaları, dokularını elleriyle hatta bedenleriyle hissetmeleri, çevrelerindeki diğer kişilerin o besinleri yedikleri görmeleri gerekir. Ancak bu süreçler tamamlandıktan sonra çocuklar yeni yiyecekleri ağızlarına götürmeyi denerler. Ağza götürme davranışı ilk denemelerde dudakla dokunma, dille tadına bakma, yalama şeklinde olabilir. Bu davranışların hepsi çocuğun besini yemeye karşı ilgisinin yükseldiğinin bir göstergesidir. Yalama, hadi ye, yut! demeden sabırla çocuğa zaman tanımak çok değerli.

ORTAMDA STRES VE ISRAR VARSA ÇOCUKLAR YENİ BESİNLERİ DENEMEZLER!

Gelelim ortamdaki duygulara! Dünyanın en lezzetli yemeğini de yapsanız eğer ortamda stres, negatif duygular ve ısrar varsa çocuklar yeni yiyecekleri denemezler. Hatta ortamın duygusu aşırı zorlayıcıysa sevdikleri, alışık oldukları besinlerden bile kaçabilirler. Aç olsalar bile! Bu nedenle her türlü beslenme anında ortamda stresin, ısrarın ve duygusal zorlanamanın olmamasına özen gösterin. 

ÇOCUKLARI YENİ YİYECEKLERE ALIŞTIRMANIN BİR YOLU: ÇOKLU TABAK DÜZENİ NASIL KURULUR?

Çoklu tabak düzeni, çocukları yeni yiyeceklere onları görerek alıştırmanın bir yoludur. Çocuklar tabaklarında tanıdıkları, bildikleri besinleri görmez ve sonunda aç kalacaklarını bilerek masaya otururlarsa asla yemek yemezler. Gerçekten aç olsalar bile! Çoklu tabak düzeni, çocuğa yeni yiyecekleri alışık olduğu besinlerle birlikte sunarak öğretmenin güzel bir yoludur.

Gelin adım adım nasıl uygulanır öğrenelim!

- Çocuğunuza 3 yada 4 bölmeli, eğlenceli tabaklar alın. Mümkünse alışverişi çocuğunuzla birlikte yapın ve alışveriş gününü keyifli bir etkinlik haline getirin. Çocuğunuzun tabakla ilgili seçimlerine saygı duyun. 

- Çocuğunuzun bu tabağı önce bir oyun malzemesi olarak kullanmasına izin verin. Bebekleri besleme gibi oyunlarda bir araç olarak kullanın ve ona alışmasına yardımcı olun.

- Besinleri sunma aşamasına gelince. Tabağın bir bölümüne çocuğunuzun alışık olduğu, yemeyi sevdiği bir besini koyun. 

- Diğer bir bölüme çocuğunuzun yemeyi sevdiği bir kolaylaştırıcı besin ekleyin. Örneğin, yoğurt, meyve/sebze dilimleri vs.

- Diğer bir bölüme çocuğunuzun denemesini istediğiniz yiyecekten koyun. Eğer bu besin sulu bir yemekse suyunu alın ve sadece tanelerini sunun. 

- Denemesini istediğiniz yiyeceğin miktarını az tutun. Buradaki az 'gerçekten az' olmalı! Örneğin, 5 nohut tanesi gibi.

- Eğer çocuğunuz atıştırmalıklara, paketli gıdalara yada tatlılara çok düşkünse ve bu besinler öğünlerde bir pazarlık unsuruna yada rüşvete dönüşüyorsa 4'ncü bölüme makul miktarda bu ürünlerden birini ekleyin. Örneğin, 2 tane bisküvi yada bir ince dilim kek gibi. 'Bugün akşam yemeğinde tatlı olarak kakaolu kek var' diyerek bu ürünleri yemek sonrası pazarlık unsuru olmaktan çıkarın ve servisi tüm aile için yapın.

ÇOKLU TABAK DÜZENİ KURARKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

- Çocukla tabak arasına girmeyin! Çocuğun tabağındaki yiyecekleri hangi sırayla ve ne kadar yiyeceğine karışmayın.

- Çocuklar ilk denemelerde tabaklarında sadece güvendikleri ve sevdikleri yiyecekleri yerler. Bunu bir başarısızlık olarak görmeyin ve denemeyi sürdürün.

- Çocukların yeni yiyecekleri denemek için 8 ila 14 kez onları görmeleri gerektiğini bir kenara not edin ve hep hatırlayın!

- Çocuğunuza sunduğunuz yiyecekleri mutlaka siz de tüketin. Bu sayede görerek öğrenme sürecini kısaltabilirsiniz.

Yemek yemeyen çocuk öykümüz bu. Benzer öyküye sahip yüzlerce anne ve çocuk olduğuna eminim. Çocuklarda yeni yiyecekleri denememe, besinleri uzun süre ağızda tutma çok sık karşılaştığmız besin reddi türüdür.

Gelin bugün bugün böyle bir durumda neler yapılabilir, birlikte bakalım.

İLK İŞ YEMEK REDDİNİN NEREDE BAŞLADIĞINI BULMAK OLMALI!

Çocuklarda yeme sorunları yaşayan ailelerin düştüğü en büyük hata mevcut duruma odaklanmak oluyor. Örneğin, çocuk 3 yaşında ve yemekleri ağzında tutuyor. Aileler ilk refleks olarak şuan yaşadıkları sorunu çözmek için harekete geçiyorlar. Ağzında yemek tutan çocuğu bu davranışı bırakması için zorluyorlar mesela. Oysa ki çocuklarda yeme sorunlarını aşmak için ilk yapmanız gereken şey sorunun başladığı yeri tespit etmek ve oraya geri dönmek olmalı. 

Çocuğunuz ilk ne zaman yemekleri reddetmeye başladı?

Çocuğunuz beslemek ilk ne zaman sizin için zorlu bir sürece dönüşmeye başladı? 

Çocuğunuz besinleri reddetmeye başladığında kaç yaşındaydı ve yaşının getirdiği duygusal ve fizyolojik ihtiyaçlar neydi?

Çocuğunuz yemekleri reddetmeye başladığında siz nasıl bir psikolojideynizi, evinizdeki duygusal ortam nasıldı?

Çocuğunuz yemekleri reddetmeye başladığında hayatınızda büyük bir değişiklik olmuş muydu? (Annenin işe başlaması, kardeş doğumu, bakım veren değişikliği, zorla memeden ayrılma vb.)

Çocuğunuz yemekleri reddetmeye başladığında siz ne yaptınız, onu nasıl beslediniz?

Bu soruların yanıtlarını bulup, objektif bir şekilde durumu değerlendirmeniz şart. Zira yeme sorunlarının nerede başladığını bulup, o dönemin ihtiyaçlarına geri dönüp karşılamak gerekir. Çocuklar eksik kalan deneyimlerini, duygusal boşluklarını tamamlamadan doğru ritimde yemek yiyemezler. 

Biraz daha detaylandırmak gerekirse...

Örneğin çocuğunuz 1 yaşında yemekleri reddetmeye başladı, 2 yaşına doğru durum daha da kötüleşti ve siz onu bu süreçlerin tamamında oyalayarak, zorlayarak, gezinerek vs. bir şekilde beslemeyi başardınız ama artık hiç bir yöntem işe yaramaz oldu. 

Dönmeniz gereken yer 1 ve 2 yaş evresidir!

Bu iki dönemde çocuklar neden yemekleri reddeder, beslenme becerilerinin gelişmesi için nelere ihtiyaç duyarlar öğrenip günlük rutininiz bu bilgilerle yeniden inşa etmelisiniz. 

1 yaşında çocuklar neden yemek yemez?

2 yaşında çocuklar neden yemek yemez? sorularının yanıtlarını bu linklere tıklayarak bulabilirsiniz.

YEMEK YEMEYEN ÇOCUĞUNUZU DOKTOR KONTROLÜNDEN GEÇİRİRKEN DİKKATLİ OLUN!

Çocuğunuz yemek yemiyorsa ve onun gelişiminden endişe ediyorsanız tıbbi bir tarama yaptırmanızı tavsiye ederim. Ama çocuğunuzu hırpalatmadan!

Çoğu aile 'çocuğum yemek yemiyor neden?' sorusunun yanıtını tahlillerde, doktor kontrollerinde arar. Doktorların onlara çocuklarının neden yemek yemediğini söylemesini ve bir reçete yazıp sorunu çözmesini isterler. Ancak vakaların yüzde 95'inde tıbbi bir sorun çıkmaz hatta çocukların hem gelişimleri hem de tahlil sonuçları iyi veriler verir. 

Hastanede iyi sonuçları alan aileler ilk başta rahatlasa da evdeki yemek yeme sorunları sürdüğü için kısa sürede yeniden soluğu hastanede alırlar. Bu kez çocuklar daha ileri tetkiklere maruz kalır. Öyle ki çocuklar bu aşamalarda, endoskopi, kolonoskopi gibi zorlu tıbbi görüntüleme deneyimleri yaşarlar. Yine vakaların çok büyük bir kısmında bir sorun çıkmaz. 

Bu zorlu hastaneye deneyimleri sonrası çocuklar çoğunlukla 'daha zorlu yiyiciler' haline dönüşürler. Psikolojik ve fizyolojik olarak yaşadıkları korku ve travmanın etkisiyle çoğunlukla kendini yemeklerden kaçmak olarak gösterir. Özellikle de hastane deneyimi öncesi ve sonrasında aileler çocuklarına 'Bak yemeğini yemezsen doktora gideriz, doktora gitmek istemiyorsan yemeğini ye, yemek yemezsen hasta olursun doktora gideriz vb.' sözlü telkinlerde bulunuyorsa yeme sorunları her geçen gün artar, artar. 

ÇOCUĞUNUZ NEDEN YEMEK YEMEDİĞİNİN YANITINI HASTANEDE DEĞİL, EVDE ARAYIN!

Çocuğunuz yemek yemiyorsa ve ilk aşama tıbbi taramalar sağlıklı bir gelişim tablosu çiziyorsa çocuğunuzu hastane hastane gezdirmekten vazgeçin. Çocuğunuz doktor ve hastaneyle tehdit etmeyin. Çünkü çözüm çoğunlukla hastanede değil evdedir. 

Çocuklar ancak evdeki duygusal destekler arttıkça, besinlerle ilgili deneyimleri güçlendikçe ve kendi tercihleri değerli görülmeye başlandıkça yeme sorunlarını aşarlar. Bu nedenle travmadan uzak, çocuğun duygusal olarak güçlendirildiği bir aile ortamı ve beslenme deneyimi yaşaması üzerine odaklanın. 

Bu konuda ne yapacağınızı bilmiyorsanız ilk olarak yapmanız gerekenleri anlattığım 'Çocuğu yemek yemeyen ailelerin yapması gereken ilk 3 şey!' başlıklı yazımı bu linki tıklayarak okuyabilirsiniz. 

ÇOCUKLAR NEDEN YEMEKLERİ AĞIZLARINDA TUTAR?

Gelelim 'çocuklar neden yemekleri ağızlarında tutar? sorusunun yanıtlarına...

Çocuklar yemek yemek istemediklerinde 3 savunma geliştirirler.

Bu savunmaların ilki ağızlarını açmamak, kafalarını çevirmektir.

Bu çocuk dilinde 'Şuan yemek yemek istemiyorum ya da şuan bir şey beni zorluyor yemek yiyemiyorum' demektir. Bu aşamada ailelerin bir kaç teklif sonrası durması ve beslemeyi bırakması gerekir. 

Eğer bakım verenler bu aşamada durmaz, çocuğu zorlar yada oyalayarak beslemeyi sürdürürse bir süre sonra ikinci aşama olan 'ağızda tutma' başlar.

Ağızda tutma davranışı ise çocuk dilinde 'Şuan yemek yemek istemiyorum, bir şey beni zorluyor yiyemiyorum ama ısrarlara ve baskılara dayanamadığım için ağzımı açıyorum, fakat çiğnemiyorum, yutmuyorum' demektir. Aslında çocuğunuz yemeğini ağzında tuttuğunda halen ilk aşamadaki durumdadır. Sadece bakım verenin yarattığı baskıya direnç gösterememektedir. Bu aşamada durmayı ve beslemeye devam etmemeyi şiddetle tavsiye ediyorum. Zira üçüncü aşama işleri tamamen yolundan çıkabilir. 

İlk 2 aşamada durmadınız ve bir şekilde çocuğunuzu beslemeyi sürdürdünüz. Saatler sürse de çocuğunuz bir kaç kaşık yemek yedi. Ama bu davranışlar ortadan kalkmadı. Muhtemelen çocuğunuzu böyle beslemeye devam ederseniz üçüncü aşamada öğürme ve kusmayla karşılaşırsınız.

BİZİM ÇOCUK YEMEĞİ GÖRÜR GÖRMEZ ÖĞÜRÜYOR 

Çocuklar bakım verenlere direnç gösteremediklerinde besinleri yutarlar ancak bu yutma tam bir beslenme davranışı değildir. Çocukların büyük bir kısmı bu aşamada besinleri midelerinde tutamazlar ve kusarlar. Kusma davranışı bir kaç tekrardan sonra çocukların beslenme davranışı üzerinde asıl belirleyiciye dönüşür. Çocuklar kustukça daha yemekleri yemeye başlamadan öğürmeye ve masadan kaçmaya başlarlar. Bu aşamada yeme sorunlarını geriye döndürmek zor ve uzun süreli çaba gerektirir. Eğer bu yazıyı okuyanlar arasında çocuğuyla kusma evresine geçen aileler varsa vakit kaybetmeden profesyonel bir destek almanızı tavsiye ederim. 

BİZİM ÇOCUĞUN BİR LOKMAYI YUTMASI 2 SAAT SÜRÜYOR, SONUNDA ZORLA AĞLAYARAK YİYOR YADA AÇ KALIYOR!

Gelelim 2 saat süren beslemeye...

Çocuğunuz yemek yemiyorsa lütfen saatlerinizi masada ve mutfakta geçirmeyin. 2 saat yemek yemeyen çocukla masada mücadele etmek yerine gücünüzü çocuğunuzla keyifli vakit geçirmeye harcayın. 

Çocuklar öğünlerin başında bir nedenle yemek yiyemiyor olabilir. Ara verip, duygusal ve fiziksel olarak başka bir şeyler yapmasına izin vermeyip, masada saatlerde oturmaya zorladığınızda oluşan duygusal stres nedeniyle beslenme durur. Çocuğunuz aradan geçen 2 saatte 'acıksa bile' yemek yiyemez. Bu nedenle masadan uzaklaşıp, stresi oluşmadan engellemek en iyisidir. 

Bir kaç kez teklif ettiniz ve çocuğunuz yemekleri istemedi.

Sakince şunu düşünün: Çocuğumun bedeni içinde değilim, onun ne hissettiğini bilmiyorum, bir nedenle yemek yiyemiyor olabilir!

Ve çocuğunuzla şöyle bir bakışla iletişim kurun: Şuan yemek yemeğe hazır değilsin, karnın acıkıncaya kadar saklambaç oynamaya ne dersin? (Çocuğunuzun sevdiği oyunlara göre çeşitlendirebilirsiniz)

Bu oyun süresince çocuğunuzu ve kendinizi duygusal olarak rahatlattığınızdan emin olun. Yani oynuyormuş gibi yapmayın, gerçekten oyun oynayın ve siz de keyif alın. Oyun oynarken aklınız yemek masasında kalmasın, çocuğunuzu yemeye ikna etmek için oynamayın. Gerçekten onu ve kendinizi oyuna katın. 

Oyun sonrası bir süre sonra çocuğunuzu yeniden beslenmeye davet edin. Burada oyuncakları ve oyunu birer araç olarak kullanın. Mesela, 'Ay karnımdan gurultular geliyor, koşamıyorum, saklanacak gücüm kalmadı, çok acıktım, yemek yemem lazım' deyin. Ortama biraz mizah katın. Koltuğa yatın, 'Çok acıktım, hiç gücüm kalmadı, kalkamıyorum, bana yardım et' gibi komik, eğlenceli bir ortam yaratın. 

Yemek masasına döndüğünüzde siz de mutlaka yemek yiyin ve yerken beslenmekten keyif alın. Çocuğunuz için de yemek servisi yapın ve onu yemesi için sözlü yada fiziki olarak zorlamayın. Ortamdaki keyfi sürdürücü sohbetler edin ve kendi kendine beslenmesi için destekleyin. Yemiyorsa zorlamayın. Beslenme ilişkinizi her gün bu bakışla yeniden yapılandırdığınızda ve ortamdaki stres azaldığında çocuğunuzun bir süre sonra daha sakin ve normal beslenme davranışı göstermeye başlayacağını göreceksiniz. 

Hayatınızı bu bakışla yeniden inşa etmek için 'Hiç yemek yemeyen çocuğa ne yapmalı, nasıl davranmalı?' yazımı okuyabilirsiniz. 

BAKIM VERENİN KÖTÜ PSİKOLOJİSİ ÇOCUKLARI YEMEKLERDEN KAÇIRIR

Çocukların sinir sistemi bakım verenlerin özellikle de anne ve babasının sinir sistemlerine bağlıdır. Ortamdaki yetişkinler gergin, öfkeli, stresli ve tahammülsüzse çocuklar besinlerden kaçarlar. Çünkü ortamdaki yetişkin stresi çocukların çok daha fazla kaygı ve korku duymalarına neden olur. Kaygı ve korkusu artan çocuklarda karın ağrısı, mide bulantısı, bağırsak hareketliliği gibi fizyolojik zorlayıcılar devreye girer. Bu fiziki zorlayıcılar 'aç olsa bile' çocukların beslenmesini engeller. Bu nedenle sakin olmak, çocuğun bedenine saygı göstermek ve onun daha hayatının başında olduğunu hatırlayıp, beslenmeyi öğrenmek için zamana ihtiyacı olduğunu bilmek ve sürekli hatırlamak gerekir. 

SON SÖZ: ÇOCUĞUNUZA MI KIZGINSINIZ YOKSA SİZİ KIZDIRAN BAŞKA ŞEYLER Mİ VAR?

Bakım verenlerin çoğu ilk bakışta 'çocuğu yemek yemediği' için öfkeli olduğunu söyler. Ama aslında çocukla ilişkiyi şekillendiren, altta yatan başka etkenler bakım verenleri özellikle de anneleri sürekli uyarır. Çocuk bakmanın zorlukları, eş ve aile ile yaşanan sorunlar, annenin kendini ifade etme fırsatı bulamaması, kendine zaman ayıramaması, çocuk bakımı dışında başka hayal ve ideallerinin olması bilinaçaltında baskı yaratabilir. Bu baskı her an patlamaya hazır bir bomba gibi bekler ve çocuğunuz yemek yemediği anda patlayabilir. Aslında sizin duygu durumunuzu belirleyen çocuk dışı etkenler çocuğunuzla ilişkinizi yıpratıyor ve yeme sorunları için zemin hazırlıyor olabilir. Bu nedenle bu yazıyı okuyan her anne, baba ve diğer bakım verenler mutlaka gerçekte onların sinir sistemini neyin tetiklediğini bulmalı. Bu farkındalık bile çocukla olan ilişkiyi düzenlemek konusunda size güç verebilir, işleri kolaylaştırabilir. 

'Bugün eşimle kavga ettim, canım sıkkın, öfkeliyim' diyebilin kendinize. Böyle zorlu günlerde çocuğunuzu beslerken daha esnek olun. Mesela yeni bir yiyeceği denemesi için uygun bir gün olmadığını, herkes için bir makarna yapmanın daha sağlıklı olduğunu bilin. 

Siz de yaşadığınız yeme sorunlarını yorumlara yazın, sizin sorunuzu da deniztemur.com'da yanıtlayalım.

Ben Deniz Temur... Uzun yıllardır yemek yemeyen çocuklara sahip ailelerle çalışan bir Çocuk Gelişimciyim. Bu yazı da yöntem ve öneriler de danışmanlık deneyimlerimle şekillenen yöntemleri içeriyor. Yani denenmiş, sonuç garantili yöntemler.

Haydi gelin başlayalım!

Dünyanın en işe yarayan, en etkili, en zararsız, faydaları saymakla bitmez bir iştah açıcı şurup arıyorsanız o şurubun adı, OYUN VE SEVGİDİR!

Lütfen hayal kırıklığına uğramadan yazının devamını okuyun. “Ben çocuğumu seviyorum, onunla oyun da oynuyorum. Ama yine de iştahsız” dediğinizi duyar gibiyim.

Lütfen yazıyı okumaya devam edin.

Size biraz çocuk beyninin çalışma şeklinden ve bu çalışma şeklinin çocuğun beslenme davranışı üzerine nasıl bir etki yarattığını anlatmak isterim.

BEYNİMİN İŞTAHI ÇOK AÇIK ANNE!

Çocuklar sağ beyinleriyle karar alır ve hareket ederler. Sağ beyin hem çocuklarda hem de yetişkinlerde duyguların yönetim alanıdır. Sağ beynimizle karar verdiğimizde bu kararlarımız duygularımızın sonucunda aldığımız kararlar olur. Çocukları hayatlarının ilk yıllarında hayata bağlayan da duygular ve bu duygulara karşılık çevrelerinden aldıkları yanıtlardır. Yeni doğduklarında duydukları korku, açlık, acı, kaygı her ne hissediyorlarsa ağlarlar ve çevrelerinden onları sakinleştirecek yada ihtiyaçlarını karşılayacak ilgi geldiğinde normalleşmeye, sakinleşmeye başlarlar.

İŞTAHTAN ÖNCE ALIŞMA İHTİYACI GELİR

Daha doğumdan itibaren etkili olan sağ beyin, beslenme üzerinde de keskin bir belirleyicidir. Çocuklar için beslenmek karmaşık ve çok fazla detayı yönetmek zorunda oldukları zorlu bir deneyim alanıdır. Ek gıdaya geçişten itibaren oturmak, otururken hissedilen karın ağrısı, gaz birikmesi vb. yeni hislerle mücadele etmek, yiyeceği ağızda tutmak, dil ve damakta oluşan hislerle mücadele etmek, doğru zamanda çiğnemek, yeterince çiğnemek, boğulmadan yutmak, beslenme sonrası oluşan hazım sorunlarının yarattığı fiziki zorluklarla mücadele etmek, (sertleşen kaka, midede sıkışan yiyecek ve gazlar, karın ağrısı vb) gibi çok sayıda süreç beslenme sırasında çocukları zorlar. Çocuklar zorlandıklarında duygusal tepkiler vermeye başlarlar. Yaşanan süreci hissettikleri duygularla anlamaya, anlamlandırmaya çalışırlar.

Bazen yaşanan duygular özellikle de fiziki huzursuzluklar (ağrı, gaz sıkışması vb.) az beslenmelerine, besinlerden kısa sürede uzaklaşmak istemelerine neden olur.

ÇOCUĞUM İŞTAHSIZ 2 KAŞIK YİYİP BIRAKIYOR DİYORSANIZ…

Bu az beslenme ihtiyacı bakım verenler tarafından ‘çocuğum iştahsız, az yiyor yeterince büyümeyecek’ kaygısıyla reddedilir ve çocuk daha fazla beslenmeye zorlanırsa işte orada kalıcı bir besin reddi ve her daim iştahsız çocukla mücadele başlar. Bakım verenler çocuğun beslenme sırasında çeşitli nedenlerle zorlayabileceğini, beslenmeye ara vermek istemesinin bir nedeni olabileceğini her zaman hatırlamalı ve şu cümleyi kendilerine sık sık söylemeli:

“ÇOCUĞUM KENDİ BEDENİNDE OLANLARI HİSSEDİYOR, BİLİYOR AMA BEN BİLEMİYORUM!”

EN İŞTAHSIZ ÇOCUK BİLE DOĞRU DUYGUYLA KARŞILANDIĞINDA YEMEK YER!

Çocuklar zamanla fiziki zorlanmalarla baş etmeyi öğrenirken, bedenleri de besinleri hazmetme konusunda daha iyi iş çıkarmaya başlar. Eğer zorlanma zamanlarında bakım verenler çocuğa koşulsuz bir sevgi ve saygı sunuyorsa. Ortamdaki duygu çocuğun duygularını ve hissettiklerini kabul eden bir nitelikteyse çocuklar beslenmeyi sürdürürler. Zamanla daha nitelikli ve çeşitli yemeye başlarlar.

Tersi durumda eğer bakım verenler çocuğun hali hazırda beslenme sırasında yaşadığı zorlanmayı, bağırma, öfkelenme, stres kontrolsüzlüğü, zorla besleme gibi duygulara karşılaşsa işler daha da kötüleşir. Yazının başında bahsettiğim sağ beyin çocuğa net bir şekilde şu sinyali verir: YEMEK HER GELİŞİNDE ANNEM DAHA DA KIZGIN VE BU BENİ KORKUTUYOR. DEMEK Kİ YEMEKLER KORKUTUCUDUR!

GELELİM EN İŞTAH AÇICI ŞURUBA

Eğer yukarıdaki gibi zorlu bir tablo yaşamaya başladıysanız. Şunu bilin ki sorun çocuğunuzun iştahında değil, ortamdaki duygulardadır. Satılan her iştah açıcı şurubu çocuğunuza verseniz de işler değişmeyecektir. Hatta yemek yemeyen çocukların büyük bir kısmı ilaç kullanmak konusunda da isteksiz ve zorunludurlar. Şurupları da zorlayarak, aynı kötü duygularla çocuğunuza verdiğinizde ‘daha iştahsız’ bir çocukla karşılaşmaya başlayacaksınız.

Çözüm için yapmanız gereken tek şey yemekler sırasında ve yemek dışı tüm zamanlarda çocuğunuzla aranızdaki sevgi ve iletişim bağını güçlendirmektir. Çocuklar bakım verenlerinden koşulsuz onay gördüklerinde çok daha cesur ve denemeye açık hale gelirler. Bugünden tezi yok. Bırakın yemeklerde yaşanan sorunları, bırakın çocuğunuzun lokmalarını saymayı. Onunla oyunlar oynayın, parklara, bahçelere çıkıp koşup oynayın, çocuğunuzun sevdiği şeyleri yapın, onu dinleyin, onun hoşlandığı ve zorlandığı şeyleri anlamaya çalışın. Varsın bir gün de yorulduğunuz, zamanınız kalmadı diye sadece makarna yiyin. Ama o makarnayı öyle mutlu, öyle keyifli bir aile öğünü haline getirin ki çocuğunuz her makarnayı gördüğünde o anların keyfini hatırlasın.

Birlikte mutfağa girin. Varsın ortalık batsın, varsın çocuğunuzun eli yüzü kirlensin. Bırakın. Bakın zamanla mutfakta geçirilen o keyifli vakitler nasıl birer iştah açıcı şuruba dönüşecek. Siz bile yaşanan değişime inanamayacaksınız. Siz de gülün. Güldürün. Çocuğunuz hayatı daha yeni öğreniyor. Belki siz de hayatınızda ilk kez bir çocuk nasıl yetişir onu deneyimliyorsunuz. Kendinizi ve yavrunuza zaman tanıyın.

Unutmayın!

Dünyanın en iyi iştah açıcı şurubu mutlu bir gülümse, sevgi dolu bir yuvadır. Gülen, kahkaha atan çocuğun başaramayacağı, öğrenemeyeceği hiç bir şey, deneyemeyeceği hiçbir yiyecek yoktur.

DESTEĞE İHTİYACIN VARSA...

Eğer bu süreçte hala zorlanıyorsan şunu bilmeni isterim:

Çocuklara beslenmeyi öğretmek zaman alan, sabır gerektiren ve 'öğrenilmesi' gereken bir süreçtir.

Bilgi çözüm anahtarı!

Durumu birlikte değerlendirebiliriz.

Bana ulaşmak istersen:

Mail: deniztemurcom@gmail.com

WhatsApp: +90 544 869 74 76

DM: @cocukgelisimcisideniztemur

Erken dönem hastalıkları çocukların gelişim evrelerini sekteye uğratabilir. Ancak hastalıklar ve etkileri ortadan kalktıktan sonra o günleri düşünmemek ileriye bakmak gerekir. Çünkü çocuklar özellikle de 1 yaş öncesi hızlı değişimler yaşarlar. Ne yedikleri ne uyudukları 1 aydan daha uzun süre istikrar göstermez. Eğer geçmişteki kaygılarla bugün çocuğunuza bakarsanız yorulur ve yanılırsınız. Bu nedenle ilk tavsiyem zorlu günleri unutun ve çocuğunuzun bugünkü ihtiyaçlarına odaklanın.

İkincisi kilo alımı hastalıklar sözkonusu olunca yavaşlayabilir durabilir bu çok normal bir tablo. Şuan için boyu da kilosu da ideal sınırlar içindeyse kaygı duymayın. Sizin gözünüze çocuğunuzun zayıf görünmesi rahatsızlık vermesin.

Bir diğer nokta çocuklar doğduklarında hızlı kilo alırlar sonra 1 yaşa doğru kilo alımı azalır. 10 aylık bir çocukta bu yavaşlama döngüsü yavaş yavaş başlar. 1 yaşından sonra yılda 2 kilo bile alması normal kabul edilir. Altında belirlenmiş bir neden olmaksızın kilo kaybı olmadığı sürece 1 yaşından sonra büyüme göstergesi olarak boy uzaması esas alınır. Bundan sonra kiloya değil uzama egrisine dikkat kesilin. Orada olması gereken aralıkları mutlaka çocuk doktorunuzla görüşün. Daha sağlıklı değerlendirme olacaktır.

ÇOCUĞUMA NE KADAR EK GIDA VERMELİYİM?

1 yaş öncesi ek besin döneminde yapılan en büyük hata çocuğa kilo aldırmak için daha fazla yemek yedirmektir. Çocuklara 6-9 ay arası toplam günlük 2 çay bardağından fazla ek gıda önerilmemektedir. 9-12 ay arasında da katı gıda miktarı 3 çay bardağını geçmemeli. Eğer toplamda bu miktarlardan fazla besinle çocuğunuzu besliyorsanız hazım zorlukları çeker ve anne sütünü reddeder. Oysa ki anne sütü 1 yaş öncesi ana besin maddesidir. Yiyecekler ise ek gıdadır. Onları yemeye alıştırmak için geçirmeliyiz bu süreci.

ÇOCUĞUM KİLO ALSIN DİYE DAHA FAZLA EK GIDA YEDİRMEYE ÇALIŞMAYIN

Kilo alımına gelince bu yaş grubunda bir çocuğa daha fazla yemek yedirerek kilo aldıramazsınız. Teknik olarak bunun 2 nedeni var. Birinci çocukların mideleri kendi yumrukları kadardır. Bu nedenle sağlıklı olan mide kapasitelerine uygun öğünler yemeleridir. Fazlasında ısrar ederseniz kusma ve yemek reddi başlar. Bu da kilo alımını engeller. Ikinci neden ise çocuğunuza dünyanın en faydalı çorbasını da verseniz anne sütünden aldığı kaloriyi alamaz. Örneğin 1 çay bardağı et suyu eklenmiş bir sebze çorbasının kalorisi aynı miktarda anne sütünün kalorisinden azdır. Ayrıca içindeki besin değerleri bakımından anne sütü açık ara öndedir. Bu nedenle verdiğiniz ek gıdanın miktarının anne sütü alımını baskılamayacak oranda olmasına özen gösterin.

AZALAN ANNE SÜTÜ NASIL ARTTIRILIR?

Sütünüz az diyen endişelenmeyin. 6nci aydan sonra süt emme sırasında salgılanmaya başlar. Doğum sonrasında olduğu gibi göğüslerde şişkinlik olması beklenmez. Sütü arttırmak için emzirin, basit el pompalarıyla sağma yapın, mutlaka proteinden zengin beslenin, fırsat buldukça dinlenin ve bol su tüketin. Bunlar sütünüzün kalitesini arttıracaktır bu da büyümeye destek verecektir.

BİBERON KULLANIMI MEME REDDİ NEDENİ OLABİLİR

Biberon kullanımı meme reddi nedeni olabilir. Eğer yukarıda bahsettiğim gibi sütünüzü kaliteli hale getirirseniz mama desteğini azaltabilirsiniz. Biberon yerine farklı yöntemlerle (pipetli bardaklar mesela) mama vermeniz de mümkün.

Kendi kendine yemek yemesi için özellikle de katı formlu yiyecekleri mama sandalyesinin tepsisine koyun. Kaşık ve tabakla sunmayın. Köfteleri hazırlayıp küçük parçalar halinde yada parmak gıdalar şekline getirip önüne bırakın. Yemese de dokunması oynaması için teşvik edin. Masadan parçaları siz alıp elinizle yemesi için sunun.

GELİŞME SADECE BOY VE KİLOYLA OLMAZ

Çocuğunuz artık büyüyor. 1 yaş sonrası yeme isteği daha da azalacaktır. Bu dönemden önce ne kadar çok lezzetle tanışmasını sağlarsanız sonrasında daha rahat ilerlersiniz. Farklı gıdalar farklı formlar ve yiyecekleri kendi kendine beslenmesini desteklemeniz çok önemli. Bir de artık ruhen beslenme ihtiyacı başlıyor. Onunla daha fazla sohbet etmenizi, oyunlar oynamanızı yemekten daha fazla önemsemeye başlayacaktır. Her şeyi bir oyun hâline getirip mutlu ve güvende hissetmelesini destekleyin.

Unutmayın gelişim sadece kilo-boy ölçülerinden ibaret değildir. Bilişsel gelişimi, psiko-sosyal gelişimi de çok önemlidir. Çocuğunuza bakarken gelişimini geniş bir bakışla değerlendirin. Kilosu az ama öğreniyor, uyuyabiliyor, mutlu, uyumlu vb özelliklerine bakın. Her şey yolundaysa çocuğunuz sağlıkla büyüyordur korkmayın.

Üşenmedim, dönüp Google'a baktım.

"2 yaşında çocuğum yemek yemiyor, 2 yaşında çocuklar neden yemek yemez, 2 yaşında çocuğum yemek yemiyor ne yapmalıyım?" diye arayanların sayısı bir kaç milyonu buluyor. Kendi danışanlarımın büyük bir kısmı da 2 döngüsü içindeki çocuklar yada yeme sorunları 2 yaş civarında ortaya çıkanlardan oluşuyor. 

İşe iyi tarafından bakalım!

Bu yazıyı okuyan ve 2 yaşındaki çocuğu yemek yemeyen güzel anne 'Yalnız değilsin. Seninle aynı sorunu yaşayan milyonlar var!'

Yalnız olmamak sadece insana kendini iyi hissettirmiyor aynı zamanda 2 yaşındaki çocukların yeme zorluğu gösterdiği bilgisini de bize veriyor. 

2 yaş herkesin sorunu olabiliyorsa öncelikle bakmamız gereken yer 2 yaş çocuğunun özellikleri, ihtiyaçları ve gelişim süreçleri olmalı. 

2 YAŞINDA ÇOCUKLAR NEDEN YEMEK YEMEZ?

2 yaşında çocuklar neden yemek yemez sorusunun ilk ve en önemli yanıtı 2 yaşla birlikte 'oral' dönemin sona erip, 'anal' dönemin başlamasıdır. Kısaca bu iki dönemin özelliklerine bakarak devam edelim. 

Oral dönem bebeklerin içine doğdukları bir dönemdir. Dünyaya geldikleri andan itibaren dünyayı ağızlarıyla tanımaya başlarlar. Ağızlarındaki sinirler vücutlarının diğer bölgelerindekine kıyasla daha gelişkindir. Anne memesiyle kurdukları ilk temastan, hareket kabileyetleri geliştikçe ellerine geçirdikleri her şeyi ağızlarına götürmelerinin nedeni 2 yaş öncesinde dünyayı ve tüm tabiki tüm nesneleri ağızlarındaki sinirler yoluyla tanımlayabilmeleridir. 

2 yaş dönemine doğru ki bu dönem ilk sinyallerini 18'nci ay gibi vermeye başlar. Artık dünyayı ağızla tanımak yerine daha çok ellerini kullandıkları, bilişsel olarak daha gelişkin bir evreye doğru girerler. 2 yaş aynı zamanda çocukların genital hisleri fark etmeye başladıkları, dışkılama ve idrar ihtiyaçlarının yarattığı huzursuzluk, ağrı ve boşaltım sonrasındaki hazzı hissettikleri bir dönemdir. 

Erken dönemlere kıyasla 2 yaşta dışkılamadaki kas kontrolü çocuğa geçer. Çişini tutma-bırakma, kakayı tutma-itme gibi davranışları kendi kaslarını kullanarak yapmaya başlar ve bunu fark eder. 

Tabi sözkonusu boşaltım sistemi olunca karın ağrısı, gaz şişkinliği, bağırsak ve mide huzursuzluklarından bahsetmemek mümkün değil. Özellikle de beslenme sırasında ve sonrasında oluşanlardan!

Hepimizin bildiği üzere; beslenme boşaltım sistemini aktive eden, bağırsakları hareketlendiren bir eylemdir. 

2 YAŞINDAKİ KARNI AĞRIYAN, KAKASI GELEN, GAZ SIKIŞMASI YAŞAYAN ÇOCUKLAR YEMEKLERİ REDDEDER!

Buradan sonrasına bir örnekle devam edelim!

Bir çocuğumuz var. 2 yaşına basmak üzere, annesi ona mis gibi bir sebze çorbası yaptı, yanına da evde mayalanmış bir yoğurt koydu. Çocuğunuz aç, yemeklere ilgi gösterdi ve masaya geldi. Bir kaşık aldı, ikinci kaşığı da aldı ve birden başını çevirmeye başladı. Anne teklif ettikçe tepkisi sertleşti. Artık mama sandalyesinde de oturmak istemedi. Kalkmaya çalıştı, anne oturması için kemerini bağladı. Çocuk iyice huzursuzlandı, anne yedirmek için ısrarını sürdürdü. Çocuk bir kaşık daha alayım dedi ama yok devam edemedi. Ortalık toz duman!

Böyle bir tabloyu yaşamayanımız yoktur heralde!

Bu tür bir durum yaşıyorsanız ister 2 yaş olsun ister diğer yaş gruplarındaki çocuklar olsun. İlk aklınıza getirmeniz gereken şey 'çocuğum fiziken zorlanıyor, benim göremediğim, hissedemediğim bir şey onu rahatsız ediyor olabilir' olsun! 

Bizler çocuklarımızın bedenleri içinde değiliz ve neler hissettiklerini bilemeyiz!

Bunu lütfen hatırlayın. 

KENDİ KENDİNE YEMESİNE İZİN VERİLMEYEN, BİR YETİŞKİN TARAFINDAN BESLENEN 2 YAŞ ÇOCUKLARI ASLA YEMEK YEMEZ!

Yukarıdaki örneğe geri dönelim. Burada eğer çocuk kendi kendine beslenmiyorsa, sürekli bir yetişkin tarafından besleniyorsa işler çok daha zorlu bir hal alabilir. Çünkü kendi kendine beslenen 2 yaş çocukları zorlandıklarında durabileceklerini, rahatlayınca beslenmeye devam edebileceklerini bilirler. Çevrelerinden beslenme konusunda baskı da görmezlerse fiziki zorlanmaları kendi kontrolleriyle yavaş yavaş aşmayı başarırlar. 

Ancak tersi tabloda işler rayından çıkar. Çünkü bir yetişkin tarafından beslenmek hele de karnınız ağrıyorsa, mideniz şişse ve bir nedenle huzursuzluk hissediyorsanız işkenceye dönüşebilir. Bu noktada bir de devreye zorla besleme giriyorsa çocuklar kısa sürede sürekli kusan, öğüren en iyi ihtimalle yiyecekleri ağızlarında tutan bireylere dönüşürler.

Bu tabloda bakın verenler de her geçen gün daha tahammülsüz, öfkeli ve stresli yetişkinlere dönüşürler. Bu döngü kırılmadıkça 2 yaş çocukları yemek yemez hatta ileriki yaşlara uzanan ciddi yeme sorunları kendini göstermeye başlar. 

GELELİM 2 YAŞINDA ÇOCUĞUM YEMEK YEMİYOR, NE YAPMALIYIM? SORUSUNUN YANITINA...

1- Çocuğunuzun bedenine ve tepkilerine saygı duyun. Bizlerin yetişkin olması her şeyi bildiğimiz anlamına gelmez. 

2- Çocuğumuzun bedeninin içinde değiliz ve yemek yerken neler hissettiğini anlayamayız. Yemek yemiyorsa onu zorlayan bir şeyler olduğunu hatırlayıp, beslemeyi keselim. 

3- Çocukların kendi kendilerine beslenmelerine fırsat yaratalım, onları destekleyelim. 'Az yedi, doymadı' diye endişe etmeyelim. Çocuklarımızın dünyaya geldikleri ilk gün açlık-tokluk hissini bildiklerini hatırlayalım!

4- 2 yaş çocuklarını beslerken onların ihtiyaçlarına uygun besinleri önceliklendirelim. Bunlar çoğunlukla protein+karbonhidrat ikilisinden oluşan ana öğünlerdir. Bu yaş grubundaki çocuklar az miktarda yüksek kalorili ve doyurucu besinleri tercih eder. Hepsinin makarna, pilav, köfte, patates, tavuk sevmesinin nedeni budur.

5- Sebzeler hem dokuları hem de düşük doyuruculukları nedeniyle bu yaş grubundaki çocuklar için bir ana öğün için uygun olmayabilirler. Bu nedenle sebzeleri çocuklara alternatif olarak ana öğünün yanına sunmayı sürdürelim. Çorbalarına ekleyerek, makarnalarına sos yaparak, sebzeli köfteler hazırlayarak beslenmelerinde sebze ve lif kaynaklarını koruyalım.

6- 2 yaşındaki beslenme reddini geleceğe taşımamak için yapabileceğiniz en şahane şey çocuğunuzu mutfağa sokmak olacaktır. Yemekleri birlikte hazırlamak, besin temelli oyunlar oynamak, çocukların besinlerin değişim süreçleri deneyimlemelerini sağlamak yapabileceğiniz en iyi şeydir. Bu yolla hem ebeveynleriyle kaliteli zaman ihtiyacını karşılayan çocuklar, besinlere temas ederek onlara dair bilgileri arttırır ve besinlere nesnesel olarak hakim olma ihtiyacını karşılar. 

7- 2 yaş döngüsünde çocuklar oturarak beslenmekte zorlanırlar. Özellikle de kemerle bağlandıkları mama sandalyelerinde. Bu çocukların çoğu hareket ederek, yatarak, masanın üzerine çıkarak yemek yemek isterler. Bu davranışların altında çocuğun oturarak beslenmesi sırasında bağırsak huzursuzluğu yaşıyor olabileceği akıllara gelmeli. Oturmakta zorlanan çocuklar için evde eğlenceli yemek köşeleri, balkonda piknik alanları yada masa altında kamp yaparak yemek yemek gibi oyunlu beslenme saatleri kurulabilir. 

8- 2 yaşın getirdiği fiziki zorlanmaları aşmanın bir diğer şahane yolu da açık alanda fiziki aktiviteleri arttırmaktır. Özellikle tırmanma, atlama, zıplama gibi kaba motor becerileri gelişen çocuklar anal dönemin getirdiği zorlanmayı daha kolay atlatırlar. Aynı zaman fiziki aktivitenin artması çocuklarda stresin düşmesine ve iştahın yükselmesine neden olan elimizdeki en güçlü imkandır. Neden kullanmayalım öyle değil mi?

9- Beslenmeyi öğrenmenin yollarından biri de gözlem yapmaktır. Eğer çocuğunuzu bu zamana kadar tek başına beslediyseniz artık birlikte yemeniz gereken yeni bir düzene geçin. Gerek balkonda, gerek masa altında fark etmez. Öğünlerde çocuklar mutlaka çevrelerinde başka insanlarından beslendiğini görmeye ihtiyaç duyarlar. Bu sayede çevrelerindekilerin davranışlarını taklit ederek hem beslenmeyi hem de farklı besinleri tüketmeyi öğrenirler. 

2 YAŞINDAKİ ÇOCUĞUNUZ YEMEK YEMİYORSA NE YAPMAMALISINIZ?

2 yaşında çocuklar yemek yemiyorsa ne yapmamalı? sorusunun en büyük yanıtı kuşkusuz 'asla ve asla çocuklarınızı yemeye zorlamayın' olur. 2 yaşında normal şartlarda bir kaç ayda atlatılabilecek olan geçiş süreci zorla besleme ve yetişkin baskısıyla yıllara yayılan bir hal alır. Bir kaç ay sabredip çocuğu anlamak en iyisidir.

Kızmak, öfkelenmek de işleri zorlaştıran ve uzatan bir diğer etkendir. Çocuğunuz açken, bir anne olarak huzurla oturamadığınızı biliyorum ancak bu öfke çocuğunuzda sadece korkuyu ve hali hazırdaki zorlanmalarını daha attıran kötü bir etken olduğunu hatırlayın ve sakin kalın. Bu günler geçecek ve siz sakin kalıp çocuğunuzu destekleyip anladıkça işler daha kolay düzelecek. İnanın bana!

Ve bir son notla bitirelim!

2 yaşında çocuğunuz yemek yemiyorsa ve anne sütü alıyorsa sırf yemek yesin diye anne sütünü kesmeyin. 2 yaşın zorlu döngüsü anne sütünü kesmek için en kötü dönemdir. Çocuklar yukarıda saydığım tüm fiziki ve duygusal zorlanmalardan anne memesinin rahatlatıcı özelliği sayesinde kurtulur. Emerken annesiyle yeniden duygusal bağ kurar, açsa karnını doyurur, gazı varsa hazmetmesine yardımcı olur, kaka ağrısı çekiyorsa dışkılama kolaylaşır, uyur, sakinleşir... 

Çocuklar için anne memesi sadece bir beslenme aracı değildir. Eğer sırf yemek yesin diye çocuğunuzu 2 yaş döngüsünde, aniden memeden ayırırsanız 'çok daha az yemek yiyen' bir çocukla karşı karşıya kalırsınız. Memeden kesmek için 2 yaş zorlanmasını aşmak ve çocukla güçlü bir bağ kurmak gerektiğini hatırlayalım! 

Besinlere bağlı alerjik reaksiyonlar genellikle hafiftir ve karın ağrısı ve kusma gibi semptomları tetikler. Ancak çok ciddi de olabilirler ve rahatsız edici yiyecek veya içeceği yedikten birkaç dakika sonra anafilaksiye yani 'besine bağlı ağır zehirlenmeyi' tetikleyebilir.

BESİN ALERJİSİNDE İLK SEMPTOMLAR 10 DAKİKADA ORTAYA ÇIKABİLİR

Alerjik reaksiyonun en yaygın semptomlarından bazıları, alerjen gıdayı yedikten sonraki on dakika içinde ortaya çıkabilir. Hapşırma, burun akıntısı, öksürme, mide krampları, hasta hissetme, deride kızarıklık, kabarma ve kaşıntı alerjik reaksiyonun belirtileridir.

Gelin besin alerjisinde ortaya çıkan bu yaygın belirtilerin detaylarına birlikte bakalım...

MİDE VE KARIN KRAMPLARI

Hasta hissetmek ve mide krampları yaşamak alerjik reaksiyonun belirtileri olabilir. Alerji vakası kayıtlarına göre, 'neredeyse her zaman' alerjen yemeği yedikten birkaç dakika sonra ortaya mide ve karın krampları ortaya çıkıyor. Eğer çocuğunuz bir yiyecek yediyse ve beslenmenin hemen ardından karın krampları yaşıyorsa bunun alerjik bir reaksiyon olduğunu hatırlamakta fayda var.

KAŞINTILI VE ŞİŞMİŞ BİR CİLT

Kurdeşen, ciltte kaşıntı ve şişlik, birçok gıda alerjisinin yaygın belirtilerindedir. Genellikle hafif ve orta dereceli semptomlar olarak anılır. Bu kaşıntı ve şişlik, cildin dışında veya ağız içinde meydana gelebilir. Örneğin inek sütü alerjisinde semptomlar arasında ağız, dil ve boğazda kaşıntı, dudakların, gözlerin veya yüzün şişmesi sayılabilir.

BURUN AKINTISI

Yemek yedikten sonra hapşırmak ve burun akıntısının başlaması da alerjik olduğunuzun bir işareti olabilir.

ANİDEN DİL, DUDAK VE BOĞAZ ŞİŞMESİ OLUŞURSA HEMEN 112'Yİ ARAYIN

Şişlik ve cilt reaksiyonlarının hafif bir alerji belirtisi olabilmesine rağmen dudaklar, boğaz ve dilde aniden oluşan şişlik varsa vakit kaybetmeden 112'yi aramanız gerektiğini unutmayın. Boğaz, dil ve dudaklarda oluşan ani şişlik nefes almayı engeller ve çok kısa sürede solunumun durmasına neden olabilir. Bu nedenle dil, boğaz ve ağızda şişlik gördüğünüz anda acil tıbbi yardım istemek hayat kurtarır.

HIRILTILI ÖKSÜRÜK ACİL MÜDAHALE NEDENİ OLABİLİR

Nefes almakta zorluk çekmenin veya hırıltılı bir öksürükle mücadele etmenin, gıda alerjisine karşı 'klasik' solunum reaksiyonları olduğu düşünülmekte. Ancak bu belirtiler hızla yaşamı tehdit edici hale gelebilir. Çünkü, nefes almada zorluk, anafilaksinin ilk belirtisidir. Birisi bu semptomu yaşıyorsa, tıbbi bir acil durum olarak tedavi edilmeli, ambulans çağrılmalı ve mümkünse adrenalin iğnesi yapılmalıdır.

ANAFİLAKSİ NEDİR?

Anafilaksi, vücudunuzun bağışıklık sisteminin yiyecek gibi zararsız bir maddeye aşırı tepki vermesinin sonucudur. Alerji, kişinin hayatının herhangi bir noktasında gelişebilir. Yani daha önce bir besine karşı bu reaksiyonu yaşamamış olsanız bile, yine de bir reaksiyon geliştirebilirsiniz.

GIDA INTOLERANSI İLE KARIŞTIRMAYIN

Mide ağrısı ve mide bulantısı, söz konusu gıdayı yedikten veya içtikten 30 dakika sonra başlayan gıda intoleranslarında da ortaya çıkabilir. Burada besin alerjisi mi yoksa intoleransı mı yaşıyorsunuz bakmak için tıbbi taramadan geçebilirsiniz.

Alerjiler bağışıklık sistemini içerir ve yaşamı tehdit edici olabilir. İntolerans ise sadece bir süreliğine hasta hissettirebilir.

EN ALERJİK BESİNLER LİSTESİ

- İnek sütü
- Yumurtalar
- Fıstık, soya fasulyesi, bezelye ve nohut
- Ceviz, badem, fındık, ceviz, kaju fıstığı, antep fıstığı ve Brezilya fıstığı gibi ağaç yemişleri
- Karides, yengeç ve ıstakoz gibi kabuklu deniz ürünleri
- Buğday

Gizli açlık nedir?

Gizli açlık nedir? sorusunun en basit yanıtı besin değeri düşük yiyeceklerle süre gelen beslenme sonrası tokluk hissinin oluşmaması ve çocukların yetersiz beslenmesidir. Aileler çocuklarının az miktarda yemek tüketmesinden yada bazı öğünlerde yemek yememesinden endişe eder. Bu iki durumda 'açlık' ailelerin aklına gelir çözüm yolları ararlar. Ancak gizli açlıkta çocuklar sürekli bir şeyler yer ve çocuğun aç olma ihtimali yetişkinlerin aklına gelmez. Oysa ki gizli açlıkta tüketilen yiyeceklerin besleyiciliği ve besin değerleri o kadar düşüktür ki ne çocuk açlığını gidererek tam bir tokluk yaşar ne de vücut gerek duyduğu besinleri alabilir.

Gizli açlık neden olur, hangi besinler gizli açlığa neden olur?

Gizli açlık çoğunlukla yüksek şeker ve basit karbonhidratlar içerek yiyecekler, paketli gıdalar tüketimi sonucunda gerçekleşir. Poğaçalar, paketli meyve suları, krakerler, reçeller, ekmek, gazlı içecekler, işlem görmüş kuruyemişler vb. ürünlerin çok miktarda tüketilmesi çocuklarda gizli açlığın oluşmasının nedenleri arasındadır.

Gizli açlık yaşayan çocuklar nasıl beslenmeli?

Çocukların gelişim çağında tüm besin öğelerini dengeli bir şekilde tüketmeleri gerekir. Bu denge hem gelişimlerinin bir parçası hem de ruhsal ve fiziksel dirençlerini kazanmalarının yoludur. Bu nedenle çocukların günlük beslenmesinde sağlıklı karbonhidratlar, proteinler ve sağlıklı yağlar ön planda olmalıdır. Aynı zamanda iyot, kalsiyum, çingo gibi mineralden zengin besinler de günlük öğün planlamasına eklenmelidir.

Paketli gıdalar beyni uyarır ancak bedeni beslemez!

Buradan ailere bir uyarıda bulunmak isterim! Özellikle çocukları yemek yemekte zorlanan, aşırı yemek seçen aileler çocuklar aç kalmasın diye sıklıkla paketli gıda tüketmelerini teşvik edebiliyorlar. Çocuğunuz yemek yemedi diye sırf aç kalmasın, bir şeyler yesin diye ona paketli gıdaları sunduğunuzda gizli açlığın da kapısını açmış olduğunuzu bilin. Çünkü paketli gıdalar içindeki çeşitli uyarıcı kimyasallarla yüksek lezzet ve beyinde 'yeniden istemeyi' tetikleyen etkiler yaratan ürünlerdir. İçlerinde vücudun kullanabileceği besin öğesi yoktur. Aksine vücudun işleyişini bozacak çok sayıda atık yaratır. Çocuğunuz aç kalmasın diye ona verdiğini her krakerin, her bisküvinin çocuğunuzun açlığını tetikleyen onu gizli açlığa terk eden bir etkisi olduğunu hatırlayın.

Gizli açlık zeka geriliğinden, bodurluğa kadar pek çok soruna neden olabilir!

Çocuklarda yetersiz beslenmeyle gelen gizli açlık pek çok sağlık sorunun da nedeni olabilir. Bunların en yaygınları zeka geriliği, öğrenme güçlükleri, görme sorunları, diş ve dişeti hastalıkları ile bodurluktur.

Şişman çocuklar da yetersiz besleniyor olabilir!

Toplumdaki 'şişman çocukları iyi beslendiği' yönündeki algı çoğunlukla yanlıştır. Çocukların şişman olması onların yeterli ve dengeli bir beslenmeye sahip olduklarını göstermez. Çocukların özellikle de karın bölgesindeki yağlanmaya bağlı şişmanlıklarının nedenleri hem tıbbi hem de beslenme çerçevesinden incelenmelidir.

Çocuklarda 'gizli açlığı engelleyen' yeterli, sağlıklı ve dengeli bir beslenmeyi sağlayacak bir günlük örnek menü

Çocukların sağlıklı ve dengeli beslenmelerine yardımcı örnek bir menüde bakın neler olmalı...

- Her gün en az 2 su bardağı süt, yoğurt veya kefir, 1-2 dilim peynir,

- Toplamda 5 porsiyon sebze ve/veya meyve

- Haftada en az 3-4 gün hayvansal kaynaklı demir ve protein alımına yardımcı kırmızı-beyaz et

- Haftada en az 2 kez hayvansal Omega-3 kaynağı olan somon ve uskumru gibi yağlı balıklar

- Günde 8-10 adet magnezyum, potasyum, bitkisel Omega-3 içeren fındık, ceviz, badem gibi yağlı tohumların ve kuru meyveler.

ABD'deki Illinois Üniversitesi'de yapılan bir araştırmanın sonucu bu!

Çocukları 2 yaşında olan 1400 ailenin katıldığı araştırmanın sonucu babaların çocukların hayatları üzerindeki görünmez etkilerin gözler önüne seriyor. Araştırmada, katılımcı ailelerde çocukların haftada kaç kez annesi ve babasıyla birlikte akşam yemeği yediği hesaplandı. Daha sonra çocuk dört ya da beş yaşına geldiğinde ebeveynlere çocuklarının öfke nöbetleri ve paylaşım gibi davranışları hakkında sorular sordular.

Babalarıyla daha az sıklıkta akşam yemeği yiyen çocukların, ileri yaşlarda daha kötü davranışlar sergiledikleri ortaya çıktı. Her gün anneleriyle akşam yemeği yemelerine rağmen durum değişmedi. Sonuçlar her iki ebeveynin de aile yemeklerinde birlikte olmasının çocuk gelişimi üzerine etkisini ortaya koydu.

ÇOCUKLARIN DÜNYASINDA YEMEK SADECE KARIN DOYURMAK DEĞİLDİR

Illinois Üniversitesi araştırmayı yürüten, Sehyun Ju'nun sonuçlara ilişkin yorumu 'çocuklar için yemek sadece karın doyurmak değildir' bakışını güçlendiriyor.

Sehyun Ju, "Aile yemekleri sırasında çocuklar, yetişkinlerin yemek paylaşmasını, birbirleriyle etkileşime girmesini, sohbet etmesini ve göz teması kurmasını izleyerek öğrenirler. Bu, onların nasıl iletişim kuracaklarını ve davranacaklarını öğrenmelerine yardımcı olabilecek benzersiz bir günlük deneyimdir. Bu sonuçlar tüm ailenin masa etrafında olmasının önemli olduğunu gösteriyor çünkü anneler kadar babalar da önemli ve benzersiz nitelikler taşıyor" diyor.

ANNELERİYLE DAHA AZ YEMEK YİYEN ÇOCUKLARDA DURUM NE?

Aile Psikolojisi Dergisi'nde yayınlanan araştırma, iki yaşındaki çocuklar anneleriyle daha az sıklıkta akşam yemeği yiyen çocukların (belki de bunun yerine başka bir aile üyesiyle veya bebek bakıcısıyla yemek yiyenlerin) ileri yaşlarda daha kötü davranışlar sergilediğini ortaya çıkardı.

Araştırmada altı çizilen bir bölüm ise şöyle: Haftada sadece bir gün bile bir babanın veya annenin yemek masasında olmaması, daha kötü çocukluk davranışlarıyla önemli ölçüde bağlantılıydı.

İŞİNDE MUTSUZ VE MADDİ DURUMUNDAN MEMNUN OLMAYAN BABALAR AKŞAM YEMEKLERİNE KATILMIYOR

İşinden ve maddi durumundan memnun olmayan babaların ailesiyle daha az akşam yemeği yediği belirlendi.

Bu, uzun saatler çalışıp çalışmadıklarına bakılmaksızın, işyerinde mutsuz olan erkeklerin, çocuklarıyla akşam yemeği için eve gelme enerjisinden veya motivasyonundan yoksun olabileceğini düşünülüyor.

BABA OLMAYINCA ANNELER DAHA SIK ÇOCUKLARIYLA YEMEK YİYOR

Babalar işten daha memnun olmadığında, anneler akşam yemeğini çocuklarıyla daha sık yiyor. Bu da kadınların stresli babalarının acısını yemek masasında yerlerini alarak telafi etmeye çalıştıklarını gösteriyor olabilir. Ancak sonuçlar, anneler yemek masasındayken bile çocukların babalarının yokluğu nedeniyle kayıplar yaşayabileceğini gösteriyor.

İŞİNDEN VE MADDİ DURUMUNDAN MEMNUN OLMAYAN KADINLAR...

Çalışma aynı zamanda işlerinden ve maddi durumlarından memnun olmayan kadınların çocuklarının daha kötü davranışlara sahip olduğunu da ortaya çıkardı; bunun nedeni belki de daha yorgun olmaları ve çocuklarıyla daha az duygusal olarak ilgilenmeleriydi. Ancak babaların aksine annelerin, işlerinde mutsuz olduklarında çocuklarıyla birlikte akşam yemeği yeme sıklıklarını azaltmadığını ortaya koydu.

BİRLİKTE YEMEK YEMEK UYKU ÖNCESİ ZAMANDAN DAHA DEĞERLİ

Ebeveynlerin yemek zamanlarında olmasının bariz önemi, araştırmacıların anne ve babaların genel olarak çocuklarının hayatlarına (örneğin yatma zamanı ve banyo zamanı) katılımını dikkate almasından sonra bile görüldü.

AİLE YEMEĞİ RUTİNİNİ SÜRDÜRMEYİ BAŞARANLAR...

Araştırma sonuçlarına göre işten kaynaklanan strese rağmen aile yemeği zamanı rutinlerini sürdürebilen ebeveynlerin daha iyi iş-aile sınırlarına ve daha büyük stres düzenleme kapasitesine sahip oldukları görülüyor.

İDEAL ÇALIŞAN OLMAKLA İDEAL EBEVEYN OLMA DENGESİNİ POLİTİKALAR BELİRLER

Araştırmanın kıdemli yazarı Dr. Karen Kramer'in yorumu ise çok nitelikli. Zira çalışan anne babaların çocukları için gerekli zaman ayırmalarının yolu kişisel çabalardan geçtiği kadar politik düzenlemelere de bağlı. Kramer, çalışan anne bababaların ideal ebeveyn mi yoksa ideal çalışan mı? olmaları gerektiği konusunda seçim yapmak zorunda kalmayacakları politik düzenlemelerin gerekli olduğu kanısında.

İşte Dr. Kramer'in araştırma sonucu yorumu:

"Küçük çocuklar için akşam yemeği zamanı genellikle saat beş veya altı civarındadır, ancak ebeveynlerin günün erken saatlerinde evde olmaları beklentisi çalışma saatleriyle örtüşmez. İdeal bir çalışan olmakla, ideal ebeveyn olmak arasında sıkışmak mümkün. Aile yemeği zamanlarını kolaylaştıran bir çalışma ortamı ve toplum desteği sağlamaya yardımcı olacak politika girişimlerin hayata geçmesi uzun vadede toplumsal huzur ve kontrollü bireylerin gelişmesi için gerekli görünüyor."

Bugün size tüm bildiklerinizi unutup, çocuğunuzla yemek yemediği için yaşadığınız o tüm tatsız, üzücü deneyimleri unutmanızı ve yeni bir sayfa açmanızı teklif ediyorum. Ben Deniz Temur... Bu yazıyı çocuk beslenmesi ve yeme reddi üzerine yıllardır yaptığım danışmanlık deneyimlerinden elde ettiğim gözlemlerle yazdım. Buradaki bilgiler, yalnızca teorik bilgiler değil; yemek reddi yaşayan çocukların aileleriyle birebir çalışma süreçlerinden elde edinilen gerçek saha deneyimlerine dayanmaktadır.

Hadi gelin bugün bu yazıyla yeni bir sayfa açalım!

1- ÇOCUK BESLENMESİNDE DUYGULAR HER ŞEYDİR!

Önce bir bina hayal edin! Güçlü, güzel tasarımlı, yüksek bir bina. Bu bina 'çocuk beslenmesi'nin kendisi olsun!

Şimdi düşünelim.

Bir binayı güçlü yapan en önemli unsur nedir?

Tabi ki 'temeli' değil mi?

İşte adına çocuk beslenmesi dediğimiz bu binanın temelini 'duygular' oluşturuyor. Eğer çocuğunuz sağlıklı, iyi beslenen bir çocuk olsun, sağlıkla beslenmiş bir yetişkine dönüşsün istiyorsanız önce masaya giden yoldaki duyguları çocuğunuzun ihtiyacı karşılar nitelikte yenilemelisiniz.

Peki neden duygular bu kadar önemli?

Çocuklar dünyaya geldikleri ilk anda duygularıyla hayata tutunurlar. Onları saran, sarmalayan ebeveynlerine sığınarak hayatta kalırlar. Beyinlerinde duyguların ağır bastığı, karar verirken duyguların öne çıktığı sağ beyinleri gelişkindir. Daha mantıksal çıkarsama ve muhakeme yeteneği işlerine bakan sol beyinleri biz yetişkinlere kıyasla çok ama çok ilkel ve zayıftır. Çocuklar hayatlarında neyi isteyip, neyi istemediklerine karar verirken hep ortamdaki duygulara bakarlar. Eğer ortamdaki duygu destekleyici ve çocuğa güven vericiyse 'cesur ve denemeye açık' olurlar. Eğer ortamdaki duygular kaygıyı ve korkuyu tetikleyen, güven zedeleyici ise çekingen ve denemeye kapalı olurlar.

Bu süreçler söz konusu yemek ve beslenme olunca kusursuz işler. Çocuklar beslenmekle ilgili karar alırken ortamdaki duygudan son derece yüksek düzeyde etkilenir ve kararlarını o duyguya göre verirler.

Bir kaç örnekle detaylandıralım!

Çocuğunuz bir nedenle öğle yemeğini yemedi. Uykuda uyumadı, siz de yorgun hissetmeye başladınız ve saatler akşam yemeğini göstermeye başladı. Siz yorgun, yılgın ve biraz da üzgün bir halde masayı hazırlamaya, yemekleri pişirmeye başladınız. Çocuğunuz o sırada bir önceki öğünü yemediği için aç ve siz bunu biliyorsunuz. Daha hızlı bir şekilde yemekleri hazırlayıp bir an önce çocuğunuzun karnını doyurmasını, daha fazla aç kalmamasını istiyorsunuz. O sırada çocuğunuz da artık açlık ve yorgunlukla huysuzlanmaya başladı. Sizin de tahammülünüz iyice zorlanmaya başladı. Derken ne olduğunu anlamadan basit bir tetikleyiciyle (bazen bu kepçenin yere düşmesi bile olabilir) öfkelendiniz ve tüm gün içinizde tuttuğunuz duygular dışarı çıkmaya başladı. Biraz bağırdınız, biraz ağladınız, çocuğunuz da korktu, belki ağladı. Sonra yemek hazır oldu ve masaya geçme vakti geldi. Günün tüm yorgunluğunu düşünerek sırf yesin diye çocuğunuzun en sevdiği şeyi pişirdiniz. Masaya oturduğunuz ve saatlerdir yemek yemeyen, aç olan çocuğunuz en favori yemeğini tabakta gördü ve yemeyi reddetti. 'Asla reddetmez' dediğiniz garanti besini bile çocuğa yedirmeyen şey işte o masadaki duygular.

Çocuklar olumsuz, yoğun duygular altında fiziki zorlanmalar da yaşarlar. Korktuklarında, üzüldüklerinde, kaygı duyduklarında mide bağırsak hareketleri hızlanır, karın ağrısı, mide bulantısı hissetmeye başlarlar. Bu hisler beslenme öncesi olumsuz duygularla tetiklendiğinde çocuklar için 'yemek yemek imkansızlaşır.' Çünkü hiç birimiz karnımız ağrırken yada midemiz bulanırken yemek yiyemeyiz. Çocuklar için de durum aynıdır.

Eğer beslenmeyle birlikte gelen olumsuz duygular çok sık bir hal alırsa hatta beslenmek demek masada kavga, gürültü, huzursuzluk ve öfke demek ise reddedişler daha masaya gelmeden başlar hale gelir. Çocukların beyni basit çıkarsamalarla çalışır: Yine yemek var, yine annem-babam kızacak, yine karnım ağrıyor! Sonuç yemek yemek istemiyorum!

Tüm bu nedenlerle evdeki yetişkinlerin her hal ve koşulda çocukla destekleyici, olumlu, tercihlerine saygı gösteren bir ilişki kurması önemli. Bu ilişki hayatınızın her alanına yayıldıkça zamanla yeme sorunlarının zorluğu da azalacaktır.

2- OYUNSUZ, DENEYİMSİZ ÇOCUK BESLENMESİ OLMAZ!

Çocuk beslenmesi binamıza geri dönelim!

Güçlü bir temel attık, şimdi sıra bu binayı sağlamca yükseltmekte. Bu kez de güçlü kolonlara ihtiyacımız olacak. İşte bu kolonlar çocuk beslenmesinde 'oyun ve deneyim'le inşa ediliyor.

Çocuklar nesnelere hakim olmak isterler. Hakim olamadıkları nesnelere dokunmazlar, onlarla temas etmezler ve tabi ki yemezler. Çocuklar eğer besinlerle oynamadan, mutfakta oyunlar deneyim kazanmadan, besinlerin orijinal hallerini bilmeden sadece bir yetişkin tarafından beslenerek büyütülürse 2 yaş sonrası muhtemelen yemek yemeyi reddeden bireylere dönüşürler. Çünkü çocuklar dokunup, oynayıp, öğrenemedikleri hiçbir şeyi vücutlarına almak istemezler. Hele ki bu besinler daha önce tadına bakmadıkları, görüntüsünü dahi bilmedikleri yeni yiyeceklerse.

Çocukların besinlerle oynaması, mutfakta yetişkinlerle kaliteli zaman geçirmesi doğru beslenme davranışı geliştirmesi için hayati öneme sahiptir. Bırakın patatesleri ellesin, soğanların kabuklarını tırnaklarıyla soysun, fasulye tanelerini kamyon kasasıyla taşın, eline geçirdiği sebzeyi, meyveyi yıkasın, ıslansın, eğlensin.

Beslenme saati dışında besinlerle temas eden çocuklar, masada yeni şeyleri denemeye çok daha açık olurlar.

Deneyimi destekleyen bir diğer unsur da yetişkinleri izlemektir. Beslenme saatlerinde sakin ve destekleyici bir ortamda yetişkinleri izleyen çocuklar beslenme davranışını ve şeklini de kopyalamaya başlarlar. Bu nedenle çocukların yalnız değil, yetişkinlerle beslenmesi yemek reddini aşma yolunda en önemli silahlarımızdan biri olacak.

3- 'NE YESİN DİYE DÜŞÜNMEDEN ÖNCE NASIL YESİN' DİYE DÜŞÜNÜN!

Gelelim çocuklarımıza beslenmeyi sevdirecek 3'ncü adıma...

Yine bina örneğiyle devam edersek; bir binayı yıllar içinde yıpranmalara karşı koruyan, soğuğu, sıcağı, yağmur, rüzgarı içeri almayan duvarların inşasına başlıyoruz şimdi.

İşte çocuk beslenmesi binamızı sapasağlam ve sıcacık tutacak o duvarlar 'besinlerin'dir. Doğru besinlerin seçimi, çocuğunuzu hem büyütür hem de sağlıklı kalmasına yardımcı olur. Ama bu besinlerin hiç biri temeli ve kolonları olmayan bir binada işe yaramaz. Aksine iyi bir temel ve kolon inşa etmeden dikmeye çalışacağınız her duvar yıkılıp işleri içinden çıkılmaz bir hale dönüştürür. Bu nedenle çocuğunuza besinleri sunarken 'ne yesin' demeden önce 'nasıl yesin, hangi duygu ve deneyimle yesin' diye düşünün.

Ayrıca çocuğunuza sunduğunuz besinin ona uygun olup olmadığını da analiz etmekte fayda var. Her zaman derim! Yetişkinler için iyi olan yemekler her zaman çocuklara uygun olmayabilir. Mesela, sırf sebzeden oluşan bir yemek. Çocuklar küçük miktarlarda yüksek kalorili besinlerle beslenmek isterler. Çünkü mide kapasiteleri ancak bu yolla doymalarına imkan verir. Biz yetişkinler sadece sebzeden oluşan bir öğünde büyük bir tabak dolusu sebze yemeği yeriz. Yanında salata, muhtemelen de ekmek tüketiriz. Belki öncesinde bir kase çorba yada ardına bir tabak pilav yeriz. Ancak çocuklar bu denli karmaşık düzende beslenemezler. Daha sadece, az miktarda ve yüksek kalorili besinler isterler. Onları doyurmayacak, çok fazla da tüketemeyecekleri besinlerden kaçarlar. Bu nedenle çocuğunuzun öğününün karbonhidrat+protein temelli olmasına özen gösterin. Sebzeleri tadına bakması, hayatında var olmasını sağlamak için sunun. O yemese bile siz tüketin ve görerek öğrenmesini sağlayın.

Bir örnek daha vermek isterim. Çocuklar için akışkan ve taneli karışımlı besinleri tüketmek zordur. Örneğin, tencerede pişmiş bir nohut yemeği. Çocuklar sıvı içindeki katıları kontrol etme becerisi kazanmak için zamana ihtiyaç duyarlar. Böyle durumlarda yemeğin tanesiyle suyunu ayırmak, belki ekmek yada pilav gibi destekleyicilerle tüketmesine yardımcı olmak işleri kolaylaştırabilir. Varsın tek bir tane nohut yesin. Miktara değil deneme cesaretine odaklanın ve zamanla daha fazla yiyebileceğini hatırlayın.

Gelin 'çocuğunuz yemek yemiyorsa yapmanız gereken ilk 3 şeyi yeniden' hatırlayalım!

1- Destekleyici ve güven verici duygu ortamını inşa ediyoruz

2- Oyun ve deneyim temelli beslenme deneyimini artıyoruz

3- Besinleri çocuğun ihtiyacına göre şekillendiriyoruz

HALA ZORLANACAĞINI DÜŞÜNÜYORSAN...

Şunu bilmeni isterim:

Bazen kitaplar, videolar veya yazılar tek başına yetmez.

Çünkü her çocuk farklıdır ve yeme davranışı çoğu zaman aileye özel bir dinamikle ilerler.

Eğer sen de “ben deniyorum ama olmuyor” diyorsan, bu süreci birlikte değerlendirebiliriz.

Ben danışmanlık süreçlerinde ailelerle birebir çalışıyorum ve her çocuğun kendi yeme hikayesine göre bir yol haritası oluşturuyoruz. Ve inan her çocuk yemek yer!

İstersen sadece kısa bir mesajla bile durumu anlatabilirsin, birlikte bakalım.

Bana ulaşmak istersen:
E-posta: deniztemurcom@gmail.com
WhatsApp: 0544 869 74 76

Öncelikle bu yazıyı hem anaokuluna yeni başlamış 4 yaşında kızı olan bir anne olarak, hem de uzun yıllardır çocuklarında beslenme zorluğu olan ailelere danışmanlık veren bir uzman olarak yanıtladığımı bilmenizi isterim.

Bir anne olarak duruma baktığımda çocuklarımızın okulda hem mutlu hem de tok olmalarını istediğimiz aşikar. Söz konusu açlık olunca her ebeveyn çocuğu için kaygılanır. Burda tuhaf bir şey yok. 'Yavruyu besleme' ebeveyn olmanın, özellikle de anne olmanın önemli bir işlevi. Beynimiz bu konuda alarm seviyesinde çalışıyor.

Bu alarm seviyesini her akşam kızımı okulundan almaya giderken gözlemliyorum. Kızımın okulunda beslenme çantası uygulaması var. Her gün verilen listeye uygun beslenmelikleri hazırlayıp, çocuklarla okula gönderiyoruz. Akşam olup da çocukları evden önce son bir oyun saati için okulun bahçesine çıkardığımızda ise beynimizdeki alarm seviyesi pik yapıyor. Tüm anneler canhıraş beslenme çantalarını kontrol etmek için hareket geçiyor ve çevresindeki diğer velilerle hızlı bir kritik yapıyor: Kimin çocuğu daha çok yemiş?

Ardından da sesler yükseliyor:

- Ahmeeettttt niye yemedin beslenmeni?

- Bak yine tüm sandviç duruyor, ağzına sürmemişsin!

- Fatmaaaaa söz vermiştin anneye yine yememişsin, park yok hadi eveeeee!

- Bak arkadaşın üzümünü yemiş, sen üzüm severdin, neden yemedin annecim ama hasta olacaksın!

Ve daha niceleri...

Çocukların bu sorulara karşı 'Anneyi duyma, oyuna devam et' moduna geçtiklerini söylememe gerek yok sanırım :)

İtiraf ediyorum! Ben de beslenme çantasındaki durumu merak ediyorum. Ama merakımı kendime saklıyorum.

Neden mi?

Gelin bundan sonrasına uzman gözüyle devam edelim ve okulda/kreşte yemek yemeyen çocuklara ne yapmalı, nasıl davranmalı, hangi davranışlardan kaçınmalı ayrıntılı bir şekilde masaya yatıralım.

BESLENME ÇANTASINI KONTROL ETMEYİ BIRAKIN!

İlk iş beslenme çantalarını kontrol etmekten vazgeçiyoruz.  Beslenme çantası olmayan okullarda ise çocuğu aldığımız gibi öğretmene 'yemeklerini yedi mi, ne yedi, ne kadar yedi?' sormaktan, çocuğun yanında yemek saatiyle ilgili sorgulama yapmaktan vazgeçiyoruz. 

Bu sorgulama hali başlı başına çocukların okulda yemek yemelerini engelleyen bir kısır döngü yaratır. Çocuk beyni sık sık, yüksek düzeyde yetişkin uyarısının olduğu alanlarda istenmeyen davranışı sürdürme eğilimi gösterir. Yani söz onu beslenmeye ikna etmeye çalıştıkça, sürekli öğretmeniyle bu konu hakkında konuştukça çocuğunuz daha uzun süre okulda beslenmeyi reddedecektir.

KÜÇÜK BİR BİLGİ NOTU İSTEYİN

Çocuğunuzun okuldaki beslenme düzeni hakkında bilgi sahibi olmak istemeniz çok anlaşılır ancak bunu çocuğunuzun yanında, diğer çocuk ve velilerin yanında yapmamaya özen gösterin. Öğretmenden her gün çocuğunuzun neyi, ne kadar yediğine dair küçük bir notu çantasına koymasını isteyerek bu süreci daha nitelikli yönetebilirsiniz. Aynı şekilde öğretmenlerin de beslenme düzenine ilişkin sürekli şikayet eden konuşmalar yapmasına hele ki bunu çocukların yanında yapmasına izin vermeyin. 

ÇOCUĞUNUZU ÖĞRETMENİYLE TEHDİT ETMEYİN

Unutmadan altını çizmek isterim:  Öğretmenin yazdığı bilgi notunu çocuğunuzu köşeye sıkıştırmak için kullanmayın! Yani akşam eve gidince 'Yemeğini yedin mi?' sorusuna 'Evet' yanıtı veren çocuğunuza 'Yalan söyleme bak öğretmen yazmış, yememişsin' demeyin! Bu notu sadece durumu yönetmek ve evde çocuğunuzun beslenmesi dengelemek için kullanın. Aksi durumda çocuğunuz okula gittiğinde öğretmenin tutumunu bildiğinden ve hatta ona da kızdığından tepkisel olarak yemeyi 'aç olsa bile' reddedecektir. 

HER ÇOCUK OKULDA YEMEK YEMEKTE ZORLANIR!

Gelelim çocukların okulda yemek yememe nedenlerine...

Şunu hep hatırlayın! Okula yeni başlayan her çocuk yemek yemekte zorlanır! 

Çünkü okul/kreş gibi yeni ortamlar çocuklar için onlarca bilinmezin olduğu, tanımadıkları çok sayıda yetişkinin olduğu 'güven duymakta zorlandıkları' alanlardır. Bu tablo çocukların stres, kaygı ve korku seviyesini yükseltir. Çocuklar stres, kaygı ve korkunun baskın olduğu ruh durumunda beslenemezler. Bu duygu durumu onların fiziken karın ağrısı, mide bulantısı gibi fizyolojik tepkilerle mücadele etmelerine neden olur. Çocuğunuz okula giderken 'karnım ağrıyor' derse bunu okuldan kaçmak için değil, yüksek stres altında olduğu için ve gerçekten karnı ağrıdığı için söylüyor bunu bilin! 

OKULA TAM GÜVENLİ BAĞLANMASI İÇİN ÇOCUĞUNUZA ZAMAN TANIYIN

Bu durumda beslenmenin başlaması için önce ortama ve çevredeki kişilere güvenli bağlanma sürecinin tamamlanması gerekir. Zamanla okulun güvenli, eğlenceli ve keyifli bir yer olduğunu anlayacağı gibi çevresindeki yetişkin ve akranlarıyla da keyifli bir ilişki kuracak. Bu aşama tamamlanınca beslenme sürecini değerlendirmek çok daha sağlıklı olacaktır. Çocuğunuza okula koşulsuz, tam bir güvenli bağlanma yaşaması için zaman tanıyın!

Ve tabi ki kendinize de!

EVDE YEDİĞİ ŞEYLER BİLE OLSA OKULDA YEMİYORSA!

Yukarıdaki aşama tamamlanmadan çocuğunuz okulda bildiği, sevdiği yemekleri görse de yiyemeyebilir. Okul yemeklerini reddetmenin bir diğer nedeni de okuldaki yemeklerin görüntüsünün evdekinden farklı oluşu olabilir. Aynı şekilde kokusu da farklı olabilir. Hatta yemeğin içine konulduğu tabak bile farklı olabilir. 

Çocuklar yemekleri görsel detaylarla sınıflandırırlar. Yemeğin rengi, içindeki farkı dokular, hatta tabağın şekli ve rengi bile onlar için 'farklı yemek' algısı yaratabilir. Buna alışmaları için çocuklara zaman tanımak en etkili yol olacaktır. Her gün aynı tabağı, çatalı, bardağı gördükçe normalleşme başlayacaktır. 

OKULDAKİ YEMEK LİSTESİNİ PİŞİRİYORUZ!

Bu konuda yapılabilecek en etkili şeylerden biri de çocuğunuzla okuldaki yemekleri birlikte pişirmektir. Örneğin, nohut! Nohutu pişirme sürecine çocuğunuzu dahil edin. Nohutlarla oynamasına, değişimlerini hem görsel hem de duyusal olarak hissetmesine imkan tanıyın. Çiğ nohutlardan oyuncaklar yapın ve okula götürmesi için öğretmeninden destek isteyin mesela. Aktiviteler sırasında kısa ve net cümlelerle okulda da ertesi gün nohut pişeceğini ona hatırlatın. Tüm bunların sonrasında çocuğunuz okulda yine de nohut yemeyebilir ama siz istikrarlı bir şekilde uygulamaları sürdürün. Mutfakta besinlerin dahil olduğu duyusal oyunlar yeme sorunları aşmanın en kolay ve etkili yoludur. 

AKRAN ÖĞRENMESİNE FIRSAT VERİN!

Çocuklar okullarda akranlarını izleyerek davranış geliştirirler. Gruba dahil olma, kabul görme, favori arkadaşla iletişimi sürdürme gibi pek çok nedenle akranlar çocuklar için en önemli öğrenme aracı olurlar. Okula uyum tamamlandıkça daha da değerli bir araca dönüşür. Sınıfta iyi resim çizen arkadaşı gibi çizme çabası, diğer çocuklar gibi giyinme isteği, saçları benzer şekilde toplatma talebi, kullanılan kelime ve konuşma kalıplarının arkadaşlara benzemesi gibi yemek yeme davranışı da zamanla akranlarına benzemeye başlayacaktır. Bunun için süreci bir yetişkin olarak yönetmek yerine akran öğrenmesine fırsat tanımak en kolay ve etkili yoldur. Bu nedenle okuldaki süreçlere özellikle de beslenme sürecine müdahale etmekten, arkadaşlarıyla çocuğunuzu kıyaslamaktan özellikle sakının. Akran öğrenmesi sürecini baltalayan en önemli girdinin 'yetişkin müdahalesi' olduğunu unutmayın ve çocukların arasından çekilin!

ASLA YEMEYE ZORLAMAYIN!

Okulda yemek yemeyen çocuğunuzu asla zorlamayın. Bu işleri sonsuza kadar çözülmez bir hale sokabilir. Ayrıca öğretmenleri de çocuğu yemeye zorlamamaları için uyarın. Öğretmenleri yemek baskısı için teşvik etmeyin, bu konuda tavrınızı net bir şekilde ortaya koyun. Okulda öğretmeni tarafından yemeye zorlanan çocukların okuldan tamamen soğuyacağını unutmayın!

'BİZİM ÇOCUK EVDE DE YEMİYOR, ŞİMDİ OKULDA DA YEMİYOR, HİÇ UMUDUM KALMADI' DİYEN ANNE BABALARA BİR KAÇ NOT...

Eğer çocuğunuz hali hazırda yeme zorlukları yaşıyorsa ve bu uzun süredir devam ediyorsa 'Çocuklar neden yemek yemez?' sorusunun yanıtlarına bakmanızı ve çözüm için sizin çocuğunuzun ihtiyaç duyduğu desteği ona verebilirsiniz. İlgili yazıya aşağıdaki linkten ulaşabilirsin.

Bir diğer yol da profesyonel destek almak. Yemek yemeyen çocuğunuzla ilişkinizi düzeltmek, çocuğunuzu sağlıklı beslenen bir bireye dönüşmesini desteklemek isterseniz benimle iletişime geçebilirsiniz. Çocuklarıyla beslenme zorlukları yaşayan danışan ailelerime sen de katılabilirsin. Bugün için tek yapman gereken deniztemurcom@gmail.com adresine mail atman.

[related-posts id="29" color="bg-success"][/related-posts]

[related-posts id="16" color="bg-danger"][/related-posts]

Bundan sonraki satırları biraz uzman biraz da 3 çocuklu anne gözüyle yazıyorum. Zira söz konusu BLW olunca işin kitabında yazanlarla uygulamada işlerin hiç de aynı olmadığını 3 çocuğu büyütürken bizzat yaşadım.

Derdimi dökmezsem olmaz.

Bence BLW işi biz Türkiyeli annelerinin kimyasını bozuyor!

Biz yemeye çorbayla başlayan bir milletiz. DNA’mızda çorba yemek ve yedirmek var. BLW diye başlayıp işler yoluna girmeyince DNA’mız devreye giriyor ve çorba kaynamaya başlıyor. Çünkü biliyoz ki mercimek çorbasının doyuramadığı karın, mutlu etmediği insan yok.

Haşlanmış brokoli de ne?

Ardından iç sesimiz konuşmaya devam ediyor: “Çocuk dediğin çorba yer. Dişi yok zaten yutamaz, boğazında kalır. Bak çorbayı mis gibi yiyor.”

Gelsin kemik sulu sebze çorbası, gitsin ev yapımı tarhana!
Yiyemedi mi koy blendera gitsin!
Bebek yiyor mu yiyor!
Anne mutlu mu mutlu
Daha ne olsun….

Mutluluk sarhoşu anne: Rüyadan uyan!

çünkü burada durman gerekiyor. İşler böyle sürekli çorba, olmadı blender sürecine girdikçe çocuğunun besinleri deneyimlemesi, kendi kendini beslemesi, besinleri çiğnemeyi öğrenmesi imkansızlaşır. 1 yaşından sonra onu beslemene izin vermemeye, 2 yaşına doğru mama sandalyesine oturmamaya başlar. Evdeki yiyecekleri yesin diye uğraştıkça uğraşırsın ama o onların yüzüne bile bakmaz.

İki ucu keskin bıçak!

NE BLW NE DE KLASİK BESLEME!

Ne BLW ne de klasik besleme!

Yapmamız gereken çocuklara zaman tanıyıp onları hem beslemek hem de beslenmeyi öğrenmeleri için alan açmak olmalı.

Ben hem kendi çocuklarım için hem de ek gıdaya geçiş planlaması için danışmanlık yaptığım ailelere hep ‘bebeklerinizi gözlemleyin, onun yolundan ilerleyin ve onun yoluna ilgisini çekecek taşlar bırakın’ derim.

Yöntemin ne olduğunun çok önemi yok. Her ikisi de uygulanabilir ve çocuğun denemesi için alan açılabilir. Kimi çocuk 6 aylıkken haşlanmış havucu alıp ağzına götürür ve dişsiz olmasına karşın parçalayıp yutabilir. Kimi çocuk için ise bunu yapmak için zaman gerekir. Bazısı kaşık istemez, bazısı annesinin parmağıyla yemek ister.

Bir yöntemi sürdürmek konusunda çok katı bir tutum izlediğimizde ve çocuk buna hazır olmadığında işler hep hüsranla sonuçlanır. Bu nedenle çocuğu gözlemleyin. Hazır olduğu taraftan başlayın ve denemesini istediğiniz besinleri ve formları ona sunmayı sürdürün. Yiyeceklerle oynamasına izin verin. Ağzına atmıyor diye dert etmeyin.

6-9 AY ARASI HER ÇOCUK BLW'YE UYUM GÖSTERMEYEBİLİR

6 ila 9’ncu ay arası her çocuk BLW şeklinde yemeye uyum göstermeyebilir. Bu sadece besinleri çiğnemek ve yutmakla alakalı değildir. Çocukların besinleri ağızlarına götürmeleri için desteksiz oturmaları, elleriyle bir nesneleri kavrayabilir ve bunu ağzına götürebilecek koordinasyona erişmiş olması gerekir. Bu gelişme her çocukta farklı zamanlarda tamamlanır. Eğer çocuğunuz eliyle nesneleri kavramak konusunda yeterli gelişimi sağlamamışsa yiyecekleri de tutamayacaktır. Bu da beslenmeyi daha başından engeller. İlle de yesin, öğrensin diye yiyecekleri onun ağzına koymaya başladığınızda da çoğunlukla bundan hoşlanmaz. Öğürmeler, huysuzlanmalar başlar. Sürecin stresli bir hal alması anneleri ‘Başından beri iştahsızdı. Hiç yemek istemedi’ girdabına sürükler.

ÇOCUKLAR BESLERKEN BUNLARA DİKKAT!

Eğer çocuğunuz katı gıdaları tüketemiyor, onları eline alıp ağzına götüremiyorsa ancak çatalla ezilmiş yada püre yapılmış hallerini yemeyi kabul ediyorsa bunu dert etmeyin ve çocuğunuzu besinlerle bu yolla tanıştırın. Ancak bu noktada hatırlamanız gereken bir kaç noktayı mutlaka bir kenara not edin.

Onlar;

- Çocuğu ister püreyle ister katı formda yiyecekle beslemeye çalışın. İster çorba yapın fark etmez. Çocuğunuzun mama sandalyesinin tepsisine ona verdiğiniz yiyecekten mutlaka koyun ve oynamasına izin verin.

- Çocuğunuza çorba bile yedirseniz. Sık sık sebzeleri ona orijinal formlarında sunun. İster fırında pişirin, ister buharda haşlayın fark etmez. Ama çocuğunuz besinleri bu şekilde görmeye devam etsin.

- 9-10’ncu ay gibi çocuklar kendi kendilerine beslenmek için sürekli kaşığa ve tabağa el uzatmaya başlarlar. Bu zamanların kıymetini bilin ve çocuğunuza kendi kendini beslenmesi için tabağı ve kaşığı verin. Eğer kendini besleyecek, aç kalır, üstü başı kirlenir diye kaygılanır, bu isteklerini karşılamazsanız 1 yaşından sonra yemek yemesi için peşinden koşmak zorunda kalırsınız. Çünkü çocuklar hiçbir zaman yemek yemek konusunda 1 yaşından önce oldukları kadar istekli olmazlar.

- Blender başlarda zorlu besinleri çocuğun yemesine uygun hale getirmek için kolaylaştırıcı bir alet. Ama çocuğu sürekli kusursuzca blender yapılmış yiyeceklerle beslediğimizde emme benzeri bir refleksle beslenirler. Dişlerini, diş etlerini ve damaklarını yiyecekleri ezmek için kullanma ihtiyacı hissetmezler. Bu nedenle en başından itibaren çorba bile yapsanız kusursuz pürüzsüzlükte yapmayın. Çocuğun taneleri hissetmesi ve kontrol geliştirmesi için pütürlü formda kalmasına özen gösterin.

- Çocuğun öğürmesinden korkmayın. Öğürmek çocukların hayatta kalmak için öğrendikleri bir reflekstir. Çoğunlukla yiyeceği ağızlarına geri getirmeyi başarırlar ve yemeye devam ederler. Öğürme anında çocuğu gözlemleyin ve panik yapmayın. Aşırı panik hali çocukları korkutur ve beslenme isteğini köreltir.

- Çocuğun yiyecekleri ısırması, çiğnemesi için kolaylaştırıcı araç gereçleri kullanın. Örneğin, alıştırma kurabiyeleri yada meyve-sebze süzgeçlerini mutlaka deneyin. Özellikle meyve-sebze süzgeçleri çocukların besinlerin lezzetlerine alışması ve ısırma reflekslerini geliştirmeleri için güvenli araçlardır.

- Çocuğun yemek yemeyi öğrenmesi için mutlaka siz de onunla birlikte yemek yiyin. Çocuklar her şeyi gözlemlerler. Sizin yemekleri ağzınıza götürmeniz, çiğnemeniz onun için en değerli örnek. Bu şansı onun elinden almayın.

- Başaramadım, yeterince yemedi diye strese girip yemek saatlerini çocuk için kaygılı bir alana çevirmeyin. Çocuklar yemekleri duygularıyla kabul ederler. Ortam stresliyse ister BLW yapın ister klasik usul devam edin. Çocuğunuz besinleri reddeder.

- Son olarak da çocuğunuza güvenin! O doğduğunda bile ne zaman, ne kadar beslenmesi gerektiğini biliyordu. Eğer bir besini yiyemiyorsa ona zaman tanıyın. ‘Az beslenir aç kalır’ diye sürekli kaşığı elinizde tutmayın. Kaşığı ona verin, denemesine fırsat tanıyın ve unutmayın ki ek gıda süreci bebekler için sadece bir ara öğündür. Asıl öğün 1 yaşına kadar anne sütü yada formül mamadır.

[related-posts id="16" color="bg-warning"][/related-posts]

6 aylık bebek çorbaları tariflerimize bakmadan önce önemli bir uyarıda bulunmak isterim: Bebeğiniz hiçbir besinin tadımını yapmamışsa, çocuklara çorba gibi karışımlar vermek yerine besinleri tek tek deneterek ek gıda sürecine başlayın. Ek gıdada alınan her besinin çocuk için güvenli ve alerji yaratmadığından emin olmak için önce besinleri tek tek ve 3 gün süreyle bebeğinize verin. Örneğin, kabak denetmek istiyorsunuz. Kabağı ızgara yada haslama yaparak içine başka bir besin karıştırmadan tek başına sunun ve bu sunma işlemini 3 gün sürdürün. 3 gün boyunca aynı gıdayı yiyen bebeğinizde bir alerji belirtisi oluşmadıysa yeni bir gıdaya geçin. Tüm yeni gıdalara başlarken 3 gün kuralına uyduğunuzdan emin olun. Eğer bugün sizin için hazırladığım 6 aylık bebeklere uygun çorba tariflerindeki malzemelerin de ayrı ayrı 3 gün kuralıyla denenmiş olduğundan emin olun.

Hadi şimdi gelin hep birlikte 6 aylık bebeklerimize yedirebileceğimiz çorbalarımızın tariflerine ve malzemeler listesine bakalım. İlk çorbamız esmer pirinç çorbası...

ESMER PİRİNÇ ÇORBASI TARİFİ (6+, VEJETARYEN, VEGAN, GLUTENSİZ)

Esmer pirinç aslında bizim bildiğimiz beyaz pirinçle aynı. Esmer pirinç beyaz pirincin daha az soyulmuş, daha az işlem görmüş ve lif bakımıdan daha zengin halidir. Bu nedenle bebekler için besin değeri yüksek olduğu gibi liften daha zengindir.

Esmer pirinç çorbası için gerekli malzemeler listesi şöyle: 1 çay bardağı esmer pirinç, 1 havuç, 1 patates, 1 tatlı kaşığı zeytinyağ.

Esmer pirinç çorbası yapılışı ise şöyle: Esmer pirinçleri güzelce yıkayın. İki su bardağı suda yumuşayana dek haşlayın. Ardından küp küp doğradığınız havuç ve patatesi ekleyin. İyi piştikten sonra çatalla ezebilir yada blenderdan geçirebilirsiniz. Dilerseniz zeytinyağ da ekleyebilirsiniz.

KARNABAHAR ÇORBASI TARİFİ (6+, VEJETARYAN, VEGAN VE GLUTENSİZ )

Karnabahar çocuklar için şahane bir sebze. Yüksek miktarda C vitamini ve kalsiyum içeren karnabaharla ilgili bir kaç ipucu vermek isterim. Karnabaharı temizledikten sonra pişirmeden önce küçük parçalara ayırıp, 40-45 dakika bekletin. Karnabaharda 'sülforofan' adlı bir madde var. Bu madde tam bir antikanserojen. Ancak aktive olması için hidrosinaz enzimine ihtiyacı var. Bu enzimin salgılanmasının en kolay koyu karnabaharları küçük parçalar halinde kesmek ve bekletmekten geçiyor. Küçük parçalara ayırdığınız karnabaharı 40-45 dakika bekleterek onu mucize bir besine dönüştürebilirsiniz. Aynı işlemi kendinize ve çocuğunuza karnabahar, brokoli ve lahana pişirdiğinizde de uygulayın. Benzer etki bu üç sebzede de var.

Gelelim karnabalar çorbasının malzemelerine. Liste şöyle: 4-5 çiçek karnabahar, 1 yemek kaşığı zeytinyağ, 2 bardak su 2 havuç,

Karnabahar çorbasının yapılışı ise şöyle: Havuçları rendeleyin. Zeytinyağ ile havucu soteleyin. Yıkayıp, beklettiğiniz ve küçük parçalara ayırdığınız karnabaharı da ekleyin ve sotelemeye devam edin. Yumuşama başlayınca suyu ekleyin. Karnabahar iyice pişine dek kısık ateşte pişirin. Dilerseniz ezerek, dilerseniz de rondolayarak servis edebilirsiniz.

BİBER ÇORBASI TARİFİ (6+ VEJETARYAN)

Ve son tarifimiz biber çorbası...

C vitamini, beta karoten, kapsaisin ve antioksidan deposu olan kırmızı biberle hazırlayacağımız bu çorba tarifi çocuklarınızın hoşuna gidecek.

Besleyici olmasını yanı sıra lezzetli de olan bu tarif için gerekli malzemeler listesi şöyle: 1 tatlı kırmızı biber, 1 tatlı kaşığı tereyağ, 1 tatlı kaşığ un, 1,5 su bardağı sıcak su.

Biber çorbasının yapılışı ise şöyle: Kırmızı biberi haşlayın veya daha yoğun bir aroma elde etmek için közleyin. (Közleme işlemini tost makinesi yada fırında yapın. Ocak üstünde közleme bebekler için sağlıklı bir tercih değildir.) Kabuklarını soyun ve temizleyin. Tencerede tereyağı eritin. Tereyağı ısıtmadan ve yakmadan unu ekleyerek hafifçe kavurun. Unun üzerine küçük küçük kestiğiniz közlenmiş yada haşlanmış biberleri ekleyin. Bir kaç tur karıştırdıktan sonra sıcak suyu ekleyin. Çorba pişip kıvam alınca rondodan geçirin.

EK GIDAYA GEÇİŞ ÖNERİLERİ

Ek gıdaya geçiş bebeğinizle yeni bir dönemin başlangıcıdır. Keyifli olduğu kadar stresli ve zorlu da bir süreç olan ek gıdaya geçişle ilgili bir kaç kolaylaştırıcı notu da buradan paylaşmak isterim.

1- Bebeğiniz 6 aydır emerek besleniyor. Bu nedenle katı gıdaları, çorbaları, kaşıkları da emme refleksiyle karşılayacaktır. Yani dilini dışarı doğru itmeye çalışacaktır. Bu hareket yiyecekleri ağızdan çıkmasına neden olur. Bu hareketi gördüğünüzde çocuğunuzun yemek yemek istemediğini düşünmeyin. Zamanla yiyecekleri diliyle içeriye çekmesi gerektiğini öğrenecektir.

2- 6 aylık çocuklar için halen ana öğün anne sütü yada formül mamadır. Daha çok ek gıda yesin meme emmesin, mama içmesin diye düşürseniz çocuğunuzun gelişimini yavaşlatırsınız. 6-12 ay arası ek gıdaları çocuğunuzu beslemek, doyurmak için değil, ona beslenmeyi, besin çeşitliliğini öğretmek için kullanın.

3- Ek gıdaya geçiş döneminin başlarında çocuklarımıza verdiğimiz yiyeceklerin kalori değerleri çok düşüktür. Bu nedenle bebekler katı gıdaları yiyecek doymazlar. Onları doyuran şey yüksek kalorili anne sütü ve formül mamadır.

4- Ek gıdaya geçişte çocuğunuzu beslemek yerine yiyecekleri ona sunmayı tercih edin. Bu sayede sadece besinlerin tadını değil, dokusunu, ısısını, kokusunu da öğrenecektir. Bu yolla besinleri öğrenen çocuklar daha az seçici yiyici çocuklar olarak yetişirler.

5- Çocuğunuzun midesinin kendi yumruğu kadar olduğunu hatırlayın ve çok az miktarlarda besin sunun. Devam etmek isterse sunmayı sürdürün, istemiyorsa zorlamayın, ısrar etmeyin.

6- Çocukların beslenmeyi öğrenirken çevrelerindeki yetişkinlerin beslenmesini izlerler. Bu nedenle çocuğunuzu beslerken mutlaka sizde beslenin. Mümkünse aynı yiyeceklerle.

Şimdiden afiyet olsun...

3 GÜN KURALI NEDİR, NASIL UYGULANIR? ÖRNEKLERLE ANLATALIM

Ek gıdaya geçişte uygulanan 3 gün kuralı, tek bir besini bebeğe 3 gün art arda olacak şekilde az miktarlarda sunmaktır. Bir örnekle açıklamak işleri kolaylaştırabilir. Bebeğinize ilk besinini sunacaksınız ve tercihinizi haşlanmış kabaktan yana kullandınız. Ek gıdaya geçişte kabağı içine başka bir şey eklemeden art arda 3 gün boyunca kabağı bebeğinize yedirmeniz gerekir. 3 günün sonunda çocuğunuzda herhangi bir alerji belirtisi ( ağızda geçmeyen yaygın kızarıklık, vücutta döküntü, kakada kan, nefes almakta zorlanma vb.) yoksa kabağı bebeğiniz için 'güvenli gıda' listenize yazabilirsiniz. 

Ek gıdaya geçişte uygulanan 3 gün kuralını her yeni besin uygulamanız şart. 

Önemli bir not! Eğer bebeğiniz bir besini 1 gün yer ve diğer günler yemeyi kabul etmezse bu besini daha sonra tekrar denemek üzere güvensiz besinler listenizde tutun. Bazen tadı, dokusu yada çocuğun o gün fizyolojik olarak beslenmesini zorlayan bir sorunun olması yiyecekleri reddetmesine neden olabilir. Örneğin, gaz sıkışması gibi. 

3 GÜN KURALINI UYGULADINIZ, GÜVENLİ YİYECEK LİSTENİZDEKİ BESİNLER ARTIYORSA ONLARI KARIŞTIRARAK BEBEĞİNİZE VEREBİLİRSİNİZ

Güvenli listesine eklediğiniz gıdaların sayısı arttıkça o besinleri karıştırarak da bebeğinize verebilirsiniz. Örneğin, kabak, patates ve yoğurt ayrı ayrı 3 gün denediniz ve her şey yolunda gitti. Bu besinleri bir karışım örneğin bir çorbaya dönüştürerek de bebeğinize sunabilirsiniz. Güvenli bir yada bir kaç besinin karıştırılmış hali için 3 gün kuralı uygulamanıza gerek yok.

EK GIDAYA GEÇİŞTE 3 GÜN KURALINI UYGULARKEN MİKTAR AYARLAMASI NASIL YAPILMALI?

Ek gıdaya geçişte uygulanan 3 gün kuralının çocuğun bedeninin besinlere uyumunu görmek için olduğunu unutmayın. Bu nedenle 3 gün kuralını uyguladığınız besinlerin bebeğinize sunarken 'çok küçük' miktarlarla başlamanız ve azar azar arttırmanız gerektiğini unutmayın. 

Kabak örneğiyle devam edelim! Bebeğimize ek gıdaya geçiş için kabak haşlama hazırladık. İlk gün 1 yada 2 çay kaşığı, ikinci gün 1 tatlı kaşığı ve üçüncü gün 1 çorba kaşığı kadar kabak verebiliriz. Güvenli gıda listesine eklediğiniz yiyecekleri daha sonraki günlerde yarım çay bardağı kadar sunabilirsiniz.

1 YAŞA KADAR BEBEĞİNİZE VERMEMENİZ GEREKEN BESİNLERİN LİSTESİ

Bebeğiniz alerjik bir bünyeye sahip olmasa da 1 yaşına kadar bazı besinleri içerikleri nedeniyle ek gıda listenize eklememelisiniz. 1 yaş öncesi bebeklere verilmeyen yiyecekleri, 1 yaş sonrası çocuğunuza sunarken yeniden '3 gün kuralını' uygulamanızı ve besinin güvenli olduğundan emin olmanızı tavsiye ederim.

Bebeklere 1 yaşına kadar verilmesi sakıncalı yiyeceklerin listesi ve nedenleri şöyle:

1- BAL: Bal, Clostridium Botulinum adı verilen bir tür zehirli madde içerir. Bu madde bebeğinizin sinir sistemini etkileyen 'Botulizm' adı verilen bir hastalığa neden olabilir. Bu yüzden 1 yaşından küçük bebeklere bal verilmesi riskli ve tehlikelidir. Bebeğinizin sindirim sistemi, o büyüdükçe bakterileri hastalığa neden olmadan önce ortadan kaldırabilecek kadar güçlenir ve bal bir sorun olmaktan çıkar. Yine de 3 gün kuralını uygulayarak çocuğu bal ile tanıştırmak en güvenli yoldur.

2- İNEK SÜTÜ: İnek sütü vücutta demir emilimini azaltabilir, engelleyebilir. Bir yaş öncesi çocukların demir depolarının yeterince dolu olmaması, koruyucu doz demir takviyesi uygulanması bu dönemde inek sütünü daha riski yapar. Hali hazırda demire ihtiyacı olan bebek bedenine inek sütü vererek demir ihtiyacını karşılamasını engelleyebiliriz. Bu nedenle 1 yaşından önce bebeklere inek sütü verilmesi tavsiye edilmez. Aynı zamanda inek sütü alımının anne sütü, formül mama alımını da engelleyebileceğini bunun da bebeğin gelişimi için yetersiz beslenme nedeni olabileceğini unutmamak gerek. 1 yaş öncesi yoğurt, peynir tüketimi ise inek sütünden yapılmış olsalar bile daha risksizdir. Bu besinler mayalanma yoluyla farkı içeriklere kavuştuklarından bebeklerinize 1 yaş öncesi verebilirsiniz. Tabi ki 3 gün kuralına uygun başlayarak.

3- PASTÖRİZE EDİLMEMİŞ SÜTTEN YAPILAN PEYNİRLER VE İŞLENMİŞ ET ÜRÜNLERİ: Bu gıdalar Listeria Monocytogenes adı verilen mikroplar içerebilir. Bu mikroplar buzdolabı ısısında bile yaşamaya devam edebilirler ve Listeriyoz adı verilen bir hastalığına neden olabilirler. Bebeğiniz 1 yaşına girmeden bu tür gıdalardan kaçınmalısınız.

1 yaş öncesi bebeğinize yedirirken boğulma riskine karşı önlem almanız gereken diğer besinlerin listesi ise şöyle:

- Sert şekerler

- Bütün halde üzüm, kiraz, çeri domates (Servis etmeden önce mutlaka 4'e bölün)

- Sert, yuvarlak yapıdaki kuruyemişleri (Fındık, baden, kaju vb.) 12'nci aydan önce rendeleyerek yiyeceklere karıştırın. 

- Şeftali, erik, nektarin, kayısı, kiraz, gibi sert çekirdekli meyvelerin mutlaka çekirdekleri çıkarın ve uygun, güvenli boyutlarda keserek bebeğinize sunun.

- Patlamış mısır

- Sert bozuk para gibi gıdalar. Sosis, sucuk, havuç 

- Çiğ yapraklı sebzeler (ıspanak, lahana, kara lahana, pazı vb.) 

- Yumuşak beyaz ekmek 

- Elma gibi sert meyveler. İlk 6 ay kabuğu soyulmuş, rendelenmiş veya dilimlenerek hafif buharda yumuşatılmış şekilde sunun. 

BESİN ALERJİSİ NEDEN OLUR?

Besin alerjisi, vücudun bağışıklık sisteminin gıdanın bir kısımını ki bu çoğunlukla proteindir yanlışlıkla tehdit olarak algılamasından kaynaklanır. Besin öğesini tehdit olarak algılayan bağışıklık sistemi onunla savaşmaya başlar bu da insan bebeninde çeşitli semptomların oluşmasına neden olur. 

Bir gıda alerjisi reaksiyonu sırasında herhangi bir organ, cil, kardiyovasküler sistem, gastrointestinal sistem veya solunum sistemi durumdan etkilenebilir ve bazı reaksiyonlarla yaşamı tehdit edebilir. 

Tipik bir gıda alerjisi reaksiyonunda, immünoglobulin E ( IgE) antikorları, vücutta alerjilerle ilişkili semptomlara neden olan histamin gibi kimyasalların salınımını tetikleyebilir.

BESİN ALERJİSİ REAKSİYONLARI NE ZAMAN BAŞLAR?

Besin alerjisi reaksiyonları genelde alerjiye neden olan besinin tüketiminden hemen sonra bir kaç dakika içinde başlar. Bazen reaksiyonlar kısa sürede bitse de bazı durumlarda bir kaç saat sürebilir. 

EN YAYGIN 8 ALERJEN GIDA 

Literatürde, 170'ten fazla gıdanın besin alerjisine neden olabileceği bilgisi yer alır. Ancak bunlardan bazıları diğerlerinden çok daha fazla alerjik özellik gösterir ve çok daha fazla kişi ve çocuk bundan etkilenir.

 İşte en yaygın alerjik 8 besin:

1- İnek sütü

2- Yumurta

3- Balık

4- Yer fıstığı

5- Kabuklu deniz mahsülleri

6- Soya

7- Yemişler

8-  Buğday

EK GIDAYA GEÇİŞ SÜRECİNİN İLK AYINI TADIM YAPMAK İÇİN KULLANIN

Ek gıdaya geçiş sürecinin ilk ayını 'tadım' ayı olarak planlayın ve 3 gün kuralını uygulayarak güvenli besin listenizi oluşturun. Ek gıdaya geçişin amacı çocuğun besinleri ve beslenmeyi öğrenmesidir. Bu süreci çocuğun karnını doyurmak, büyüsün, boyu uzasın, kilo alsın diyerek katı gıdayla beslenmeye dönüştürmemek gerektiğini unutmayın.

6 İLA 12 AY ARASINDA İHTİYAÇTAN FAZLA KATI GIDA TÜKETİMİ BÜYÜMEYİ YAVAŞLATIR

Çocuklar için ek gıdaya geçişin ilk 6 ayın yani 6 ila 12 ay arasıdaki dönemde ana öğün halen anne sütü yada formül mamadır. Bebeğimize bu dönemde sunduğumuz hiçbir gıdanın besin değeri ve kalorisi anne sütü yada formül mama ile kıyaslanamaz. Çocuğunuz için bu dönemde halen en iyi besin anne sütü yokluğunda ise formül mamadır. Çocuğunuza bu dönemde ihtiyaçtan fazla ek gıda vermeniz halinde mide ve bağırsak sisteminde oluşan baskı nedeniyle anne sütü yada formül mama alımını azaltacak yada zorlaştıracaktır. Bu da bebeklerin ihtiyaç duyduğu besin öğesi ve kalorinin azalması anlamına gelir. Azalan besin ve kalori miktarı çocuğunuzun gelişimini yavaşlatacaktır. Bu nedenle 6 ila 12'nci ay arasında bebeğinize ana öğün olarak anne sütü ve formül mama verin, ek gıdaları ise ara öğün olarak planlayın. Zamanla çocuğunuzun beslenme becerileri artacak, katı gıdalarla doymayı öğrenecek. 

1 yaş çocuğu yemek yemiyor! Bu krize her ebeveyn ve ebeveyn adayı hazır olsun derim. Çocukların en keskin besin reddi davranışı gösterdikleri 1 yaş beslenme gerilemesini yaşamayan anne baba yoktur. Kimisi daha az kimisi daha çok ama her çocuk 1 yaşında besinlerle arasına mesafe koymaya, yemekleri reddetmeye, yeni yiyecekleri denememeye başlar. 1 yaşında çocuğum yemek yemiyor neden? sorusuna bu yazımla detaylı bir yanıt vermek istedim. Zira 1 yaş beslenme gerilemesi döneminde çocuk gelişimi ve çocuk psikolojisinin getirdiği nedenleri bilmek, ebeveynlerin doğru adımları atması için hayati öneme sahip.

Sana şunu en baştan söylemek istiyorum…

Ben bu yazıyı sadece teorik bilgilerle değil, yıllardır yemek yemeyen çocuklarla birebir çalışırken gördüklerimle yazıyorum.

Gelin hep beraber yolun başındayken çocuklarımızı anlamak ve onlara doğru şekilde yaklaşmak için 1 yaş çocuğu neden yemek yemez birlikte öğrenelim.

1 YAŞINDA ÇOCUKLARIN BÜYÜME HIZLARI DÜŞER, BESLENME İHTİYAÇLARI AZALIR

İnsan bedeni hayatının en hızlı büyümesini 0-1 yaş döneminde yaşar. Bir bebek 12'nci aya ulaştığında kilosu doğum kilosunun 3 katına çıkar. 12 ayda boydaki uzama ise yüzde 50 oranındadır. Bu denli hızlı büyüme kuşkusuz yeterli ve dengeli beslenme ve yüksek kaloriye ihtiyaç duyar. Bebek bedeni hayatın ilk yılında besinlerden elde edilen kalorinin 3'te 1'ni yani yaklaşık yüzde 30'unu hızlı büyümek için kullanır. 1 yaşına gelince büyüme hızında keskin bir düşüş yaşanır. Büyüme hızındaki bu düşüş çocuğun ihtiyaç duyduğu besin ve kalori miktarının da azalmasına neden olur. Kabaca çocuklar 1 yaşına girmeleriyle beraber ihtiyaç kalori alımının 3'te 1'ine ihtiyaç duymazlar. Çocuk gelişiminin bu evresinin masaya yansıması 2 şekilde olabilir;

1- Çocuk yediği öğünlerden birini tamamen reddebilir.

2- Her öğünde tükettiği besin miktarını ciddi ölçüde azaltabilir.

Birinci durumda genelde anne babalar 'çocuğum öğle yemeyi yemiyor yada akşamları bir kaşık yemiyor, aç uyuyor' diye durumdan dert yanarken, ikinci durumu yaşayan anne babalar, 'iki kaşık yiyor sonra ağzını açmıyor, masada da oturtamıyoruz' diye durumu anlatır.

Her iki durumda aslında çocuk gelişimi açısından normal ve bakım verenlerin kabul etmesi gereken tablolar. Bu durumu yaşayan anne babalara önerim sakin olun, çocuğunuz aç kalacak, büyümeyecek, hasta olacak diye endişe etmeyin. Yazının ilerleyen bölümlerinde bu iki durumu yaşayan anne babalar için pratik öneriler var.

Okumadan geçmeyin!

1 YAŞINDA TİKSİNME HORMONLARI DEVREYE GİRER VE ÇOCUKLAR YENİ YİYECEKLERDEN KAÇMAYA BAŞLARLAR

Gelelim 1 yaşındaki çocukları yemeklerden uzaklaştıran diğer bir etkene...

Bilim der ki, her insanın bedeninde bilmediği, tanımadığı, ne olduğunu anlamadığı yiyeceklere karşı bir tiksinme mekanizması vardır. Bu ilkel dönemdeki atalarımızdan bize miras kalan bir hayatta kalma kalkanı. Bu durumu şöyle bir örnekle somutlaştırabiliriz: Tatile gittiniz, yeni bir ülke, yemeklerini çok iyi bilmiyorsunuz ve geleneksel tatların olduğu bir restorana gittiniz. Önünüze bir tabak kondu. Rengini, şeklini, kokusunu ayırt edemediniz. Bir anda mideniz bulanmaya ve iştahsızlaşmaya başladınız. İşte bu an da hissettiğiniz o tiksinme hali çocuklarda 1 yaş itibariyle kendini göstermeye başlıyor.

Çocuklar 1 yaşla birlikte artık bireysel olarak hareket etme becerileri kazanıyorlar. İstedikleri yere ulaşabilen, istedikleri nesneleri ellerine atıp, ağızlarına götürebilen çocuklar, bu mekanizma sayesinde bilmedikleri bir tat ve dokuyu ağızlarına aldıklarında tiksinmeye başlıyorlar. Bu tiksinme mekanizması sayesinde çocuklar ilkel dönemden beri hayatta kalabiliyorlar.

Bu tiksinme evresi 1 yaşla başlıyor, 2 yaşta zirve yapıyor!

Bu aşamada çocuğunuzu yeni yiyeceklerle tanıştırma çabası onlardaki mide bulantısı, karın ağrısını attıran bir döngü yaratıyor. Sık sık aynı tabloyla karşılaşan çocuklar bir süre sonra 'aç olsalar bile', 'bildikleri yiyecekler onlara sunulsa bile' beslenmeyi reddetmeye başlıyorlar.

Küçük bir not: 1 yaş sonrası çocukların yeni yiyecekleri deneme cesareti kazanmaları için yapmanız gerekenler yazının devam eden bölümünde var.

Hadi okumaya devam edelim!

1 YAŞ ÇOCUĞU ÖNCE KOŞMAK, EĞLENMEK, OYNAMAK, SONRA YEMEK YEMEK İSTER!

Biz yetişkinler önce çocukların fizyolojik ihtiyaçlarını karşılamanın daha değerli, önemli ve öncelikli olduğunu düşünürüz. Ancak sözkonusu çocuk psikolojisi olunca bu bakışı tersine çevirmek gerekir. Çocuklar önce duygusal olarak doymak isterler. Özellikle de 1 yaş sonrası çocuklar önce psikolojik olarak ihtiyaç duyduklarının karşılanmasını beklerler. 1 yaş çocuğu için koşmak, oynamak, zıplamak, eğlenmek çorba içmekten çok daha büyük bir ihtiyaçtır. Eğer çocuğunuzun duygusal ihtiyaçlarını karşılamadan fizyolojik ihtiyaçlarını karşılamaya odaklanırsanız muhtemelen yemek yemeyen, her şeye direnen, inatçı diye tabir ettiğimiz bir çocukla karşı karşıya kalırsınız.

Danışan ailelerime hep söylerim, size de söylemiş olayım: Ruhu aç olan çocuğun karnını doyuramazsınız!

Bu nedenle masaya çorbayı koymadan önce çocuğunuzla eğlendiğinizden, oynadığınızdan emin olun!

1 YAŞINDA YEMEK YEMEYEN ÇOCUĞA NE YAPMALI, NASIL DAVRANMALI?

Gelin şimdi 1 yaşında yemek yemeyen çocuğa ne yapmalı, nasıl davranmalı sorusunun yanıtlarına bakalım.

1- Yesin diye zorlamak, oyalayıp ağzına yemekleri tıkmak yok. Bu halihazırda tiksinme evresinde olan çocuğunuzun yiyeceklerden daha fazla tiksinmesinden, korkmasından ve kaçmasından başak bir işe yaramaz. İlerleyen zamanlarda ağızda tutma, öğürme ve kusmasına neden olur ki bu evreler beslenmeyi yeniden düzenlemeyi zorlaştırır. Kendinizi tutun ve asla zorla besleme yapmayın.

2- Kalori ihtiyacına göre öğünleri yeniden düzenleyin. Bebekler doğduklarında her 2 saatte bir beslenme ihtiyacı duyarlar. Ancak 1 yaşla birlikte bu ihtiyaç ortadan kalkar. Çocuğunuz artık tıpkı bir yetişkin gibi uzun öğün aralarıyla beslenebilir. Bu nedenle 1 yaş sonrası çocuğunuzun iki öğünü arasındaki süreyi 3-4 saate çıkarabilirsiniz. Bu süreyi ayarlarken bir önceki öğünde tüketilen besinin kalorisini de hatırlamayı unutmayın. Örneğin, içinde peynir, ceviz, pekmez, avokado vb olan bir bisküvili bulamaçla kahvaltı yapan bir çocuğun uzun saatler açlık hissetmeyeceğini hatırlayın. Çok az ve düşük kalorili bir öğünden sonra daha kısa sürede acıkabileceğini düşünün.

3- Uyku yemekten daha önemlidir. Uykusu gelen çocuğu besleyemezsiniz. Aç uyumasın diye 1 yaşındaki çocuğunuzu uykudan mahrum bırakmayın. Önce uyutun, uyanınca besleyin. 1 yaş çocuklarının hala nitelikli gündüz uykusuna ihtiyaçları olduğunu hatırlayın.

4- Az da yese kendi kendine beslenmesini destekleyin.

5- Mutlaka bakım verenlerle birlikte beslensin. Tek başına beslenen çocukların beslenme bilgi ve becerileri eksik kalır. Bir başka yetişkinin ne yediği, nasıl yediği, yerken nasıl bir psikolojide olduğu, çatal, kaşık, bardak kullanımı becerileri çocuklarda görerek gelişir. Bu nedenle yalnız beslenme yerine birlikte beslenme düzenine geçin.

6- Önce oyun oynayın, koşun, eğlenin sonra yemek yemeye başlayın. Çocukların duygusal ihtiyaçlarını oluşmadan, fiziki ihtiyaçlarını ise talep ettiklerinde karşılayın. Eğlenen, oynayan, bakım verenleriyle uyumlu çocuklar yeni şeyleri denemeye karşı her zaman daha cesur olurlar. Aç karnına parka gitmesin demeyin. Parka gidelim, eğlenelim, acıkalım sonra yemek yiyelim deyin.

7- Mutfağa girin. Mutfak çocuklar için bir oyun ve ebeveynlerle kaliteli zaman alanı olsun. Bu alanda çocuğunuzun yiyeceklerin her haliyle temas etmesini ve eğlenmesini sağlayın. Besinlere dokunan, her halini gören, koklayan, değişmini izleyen çocukların onları yeme ihtimali hiç deneyimlemeyen çocuklardan her zaman daha fazladır.

8- Beslenme ortamını stresten arındırın. Çocuklar duygularıyla beslenirler. Ortamdaki yetişkin stresi ve öfkesi varken beslenme 'aç olsalar' bile gerçekleşmez. Sakin olmak, çocuğun beslenmeyi öğrenirken zamana ve deneyime ihtiyacını olduğunu hatırlamak işleri kolaylaştırabilir.

9- Porsiyonları küçültün. Çocuğunuzun midesi kendi yumruğundan biraz daha büyüktür. Bunu hatırlayarak öğünlerde porsiyonlar oluşturun. Zamanla çocuğunuz doymadığını size anlatacaktır. Az yesin, bitirirse tekrar sunun, yemezse doyduğunu bilin.

10- 'Memeden kes ki yemek yesin. Memeyle doyuyor yemek istemiyor' diyenleri dinlemeyin. Anne sütü, anne memesi ve emmek çocuklar için sadece beslenmek demek değildir. Daha çok yemek yesin diye çocuğu hazır olmadığı bir zamanda memeden ayırmak daha az beslenmeyi daha dirençli ve stresli çocukları beraberinde getirir. 1 yaşındaki çocuğunuzu önce emzirin, makul bir aradan sonra besin sunun. Meme ihtiyacı olan çocuklar yemek yemezler!

Yeri gelmişsen altını çizeyim: 1 yaşında yemek yemeyen çocukla ilgilenen yetişkinlerin yanlış davranışları kalıcı besin reddi nedenidir!

Özetle;

1 yaşındaki bebek neden yemek yemez?

• Büyüme hızı yavaşladığı için
• Tiksinme mekanizması başladığı için
• Oyun ve hareket ihtiyacı öne geçtiği için

DESTEĞE İHTİYACIN VARSA...

Eğer bu süreçte hala zorlanıyorsan şunu bilmeni isterim:

Bu dönem çoğu aile için kafa karıştırıcı olur.

Bazen sadece küçük bir yönlendirme bile süreci tamamen değiştirebilir.

İstersen durumu birlikte değerlendirebiliriz.

Bana ulaşmak istersen:

Mail: deniztemurcom@gmail.com

WhatsApp: +90 544 869 74 76

DM: @cocukgelisimcisideniztemur

İşte 'hiç yemek yemeyen çocuğa ne yapmalı, nasıl davranmalı?' sorusunun madde madde yanıtları...

1- TIBBİ BİR SORUNU OLMADIĞINDAN EMİN OLUN

'Bizim çocuk çok iştahsız, bütün gün aç geziyor, iki lokmayı zor yiyor' diyorsanız hemen çocuğunuzu tıbbi bir taramadan geçirmenizi tavsiye ederim. Çocuklarda uzun süreli iştahsızlığın nedenin altında ciddi bir tıbbi sorun yada yetersizlik yatıyor olabilir. Bu kapsamda;

- Kan değerlerine ve genel gelişimini inceletin. Özellikle demir, D vitamini, B12 vitamini gibi hayati değerdeki kan verilerinde her şeyin yolunda olduğundan emin olun.

- Kulak-burun-boğaz taraması yaptırın. Geniz eti sorunları, orta kulakta sıvı birikmesi vs. gibi nedenler çocukların beslenmesini zorlaştıran yaygın hastalıklardır.

- Reflü, kabızlık vb. sorunlar olup olmadığını anlamak için sindirim sistemi ve boşaltım sistemi incelemesi isteyin. Reflü gibi, kronik kabızlık, makatta çatlak gibi sorunlar çocuklarda yemek reddi yaratabilir unutmayın. 

- Alerji risklerini değerlendirin. Alerji günümüz dünyasında çocuklarda en çok karşılaşılan tıbbi komplikasyonlardan biri. Ancak burada sadece besin alerjisine odaklanmayın. Besin alerjisi riskini değerlendirirken, solumu yolu alerjilerinin de çocuklarda geniz doluluğu, burun akıntısı, boğaz şişkinliği yaratabileceğini ve beslenmeyi zorlaştırabileceğini unutmayın. Bu nedenle hem besin hem de solunum yolu alerjisi olup olmadığından emin olun. 

Çocuğunuzda tıbbi tarama sonrası bir sorun yada eksiklik ortaya çıkarsa tedaviyi eksiksiz uygulayın. ÖNEMLİ BİR NOT! Genelde yemek yemeyen çocuklar ilaç kullanımı konusunda da dirençli çocuklardır. Bu nedenle bu sorunu doktorunuzla paylaşın. Eğer mümkünse ağız yoluyla alınmayan yada her tür yiyeceğe karıştırılabilir formdaki ilaç seçeneklerini konuşun. Bazen enjeksiyonlar çocuklar için çok daha faydalı ve kolay bir yöntem olabilir. Canları acısa bile!

Veya çocuğunuzu tıbbi taramadan geçirdiniz ve doktor her şeyin yolunda olduğunu söyledi. Bu şahane bir haber sonrası gelin şimdi çocukları yemeklerden kaçıran diğer etkenlere birlikte bakalım...

2- OYUN OYNAMAYAN, EBEVEYNİYLE KALİTELİ ZAMAN GEÇİREMEYEN ÇOCUKLAR YEMEK YEMEZ

Çocukların dünyayla iletişim kurma, kendilerini yaratma, dünyayı anlama, sorunlarla baş etme yolları oyundur. Çocuklar bizlerle oyunlar aracılığıyla konuşurlar. Dertlerini gösterirler, sevinçlerini yaşarlar, yeni deneyimler kazanırlar. Çok net söyleyebilirim ki 'Çocuklar için en iyi besin OYUNDUR!'

Eğer hayatınızda ve çocuğunuzla ilişkinizde oyun yoksa yada yetersizse çocuğunuz beslenme reddinin de dahil olduğu zorlu alanlarda dirençli bir çocuğa dönüşür. Uykuya direnir, istekleri konusunda daha inatçı davranışlar sergiler, tuvalet alışkanlıklarında düzensizler yaşanır vb. 

Dönüp ilişkinizde yeterince oyun var mı? Birlikte oyun oynarken keyif alıyor muyuz? Çocuğumla kaliteli bir ebeveyn ilişkin var mı? diye durumu analiz edin. Eğer yanıtınız hayır ise tez elden ilişkinizi oyun ve kaliteli zaman temelli hale dönüştürün. Oyun temelli güçlü iletişim alanını beslenme saatlerine de aktararak yeme sorunlarını büyük ölçüde azaltabilirsiniz.

Son bir not: Önce oyun, sonra yemek! Çocuklar oyuna doymadan masaya oturmazlar. Bunu sakın unutmayın!

3- YEMEK YEMEYEN ÇOCUKLARIN ZAMANA İHTİYACI OLABİLİR

Beslenme becerilerinin gelişmesi çocuklarda zaman alan bir süreçtir. 'Ek gıda bitti, dişleri çıktı hadi artık her şeyi yesin' bakışı çocuk beslenmesinde çoğunlukla işleri zorlaştırır. Çocuğunuzun hayatının daha ilk yıllarında olduğunu unutmayın. Çok fazla şeyle mücadele ettiklerini ve çok şeyi başarmak için uğraştıklarını hatırlayın. Ancak son kertede sadece bir kaç yıldır hayatta ve o sadece küçük bir çocuk. Yemek yemeyi öğremek için zamana ve KOŞULSUZ EBEVEYN DESTEĞİNE ihtiyacı olduğunu bilin. 'Öğrenemedi, yine yemeyecek' demek yerine, 'Öğrenecek, sadece zamana ve deneyime ihtiyacı var' bakışını hayatınızın merkezine koyun. 

Aynı şekilde bir ebeveyn olarak kendinize de zaman tanıyın. Belki ilk kez bir çocuğun beslenmesine yardımcı oluyorsunuz. Belki ilk kez bir bebeğin ağzına kaşık koyuyorsunuz. Bu çocuğunuzun olduğu kadar sizin için de yeni bir deneyim ve yeni deneyim ilk aşamada başarıya ulaşmaz. Zaman ihtiyacı biz yetişkinler için de geçerlidir. Hatırlamakta fayda var!

4- 'ÇOCUĞUM HİÇ YEMEK YEMİYOR' DİYORSANIZ DÖNÜP KENDİ BESLENME ALIŞKANLIKLARINIZI GÖZDEN GEÇİRİN

Çocuklar beslenmeyi biz yetişkinlerden öğrenirler. Evde bakım veren yetişkinlerin beslenme davranışı nasılsa çocuğun beslenme davranışının da benzer şekilleneceğini bilin. Ne demek istediğimi biraz açıklamak isterim: Siz günde 1 ana öğünle arada atıştırmalıklarla besleniyorsanız çocuğunuz da zamanla 1 ana öğün ve atıştırmalıklar şeklinde beslenmeye başlar. Siz masada değil koltukta, ekran karşısında yemek yiyorsanız çocuğunuz da aynı deneyimi yaşamak ister. Siz çocuğunuz düzenli yemek yesin diye onun için 3 öğün masa kursanız bile çocuğunuz o masaya oturtamazsınız. Evdeki yeme düzeni ve öğün sıralamasını oluşturmak için dönüp nasıl beslendiğinizi bir düşünün. 

Çocukların ille 3 ana öğün, 2 ara öğün yemesi gerekir diye bir kural olmadığını da hatırlayın. Kimi çocuk 2 ana öğün yer ve arada hiç atıştırmalık tüketmez. Kimi çocuk 1 büyük öğün 2 ara öğün tüketir. Burada analiz etmeniz gereken çocuğunuzun öğün seçimleri onun için yeterli mi? Evdeki yetişkinlerin beslenme şekli çocuğun öğün düzeninin oluşmasını engelliyor mu? 

Eğer yanıtınız evetse yeni öğün düzenini çocuğunuzun beslenme ihtiyaçlarının oluştuğu zamanlara göre yeniden planlayabilir ve yemek saatlerini bir aile saatine dönüştürebilirsiniz.

5- PORSİYONLARI AZALTIN

'Bizim çocuk hiç yemek yemiyor, porsiyonları azaltırsak hiç doymaz' dediğinizi duyar gibiyim.  Ancak emin olun ki çocukların çoğu büyük porsiyonları gördükleri anda masadan kaçarlar. Özellikle erken dönemde bir yetişkin tarafından beslenen, zorla yada ihtiyaçtan fazla beslenen çocuklar masada büyük bir porsiyon görünce aynı zorlanmaları yaşamamak için hiç yemek yemeyi tercih ederler. Çocuklarda sağlıklı beslenme alışkanlığı geliştirmenin en iyi yolu küçük porsiyonlarla besin sunmak, doymama halinde tekrar besin talebinde bulunabileceğini çocuğa öğretmektir.

Sözkonusu hiç yemek yemeyen bir çocuksa buradaki küçük porsiyonun 'gerçekten küçük' olması gerektiğini bilin. 10 tane makarna, 3 yemek kaşığı çorba, 1 tek köfte gibi. Çocuk eğer yer ve 'doydum' diyorsa sakin kalın. Yeni besinler sunmak yada daha fazla beslemekten kaçının. Eğer daha fazla besin istiyorsa ikinci porsiyonu da aynı şekilde az miktarlarda sunun ve isterse yeniden alabileceğini söyleyin. Hatta mümkünse kendi yemeğini tabağına kendisinin koymasını sağlayın. Bu şekilde porsiyon kontrolünü kendisine bırakabilirsiniz. 

6- ÖĞÜN ARALARINI AÇIN, SÜREKLİ BESİN SUNMAYIN

Anne babaların gözünde çocukları hep aç olabilir. Öğün saatinde ebeveynlerini tatmin edecek miktarda besin tüketmeyen çocuklar 'daha da açtır.' Çocuğunun yediği miktardan tatmin olmayan ebeveynler sık sık yeni besinler sunarlar. Az da olsa sık sık besin tüketmek çocuklarda açlık hissinin oluşmasını engeller. Çocukların öğünlerde yiyeceklere ilgi göstermesinin yolu makul bir açlık düzeyine ulaşmalarıdır. Bu nedenle bakım verenlerin öğün aralarını açması, sürekli yiyecekler sunmaması işleri yoluna koyan önemli bir adımdır. Çocuklar açlıkları oluşup besin talebinde bulunduklarında onlara yiyecek sağlamak da biz yetişkinlerin sorumluluğudur. Son bir not: Aşırı açlık da iştahsızlık nedenidir. Bu yüzden makul açlık düzeyi çocuklar için iki öğün arasında 3-4 saat boşluklar bırakmaktır. Yine her çocuğun ve bir önceki öğünde yediği besinin kalori miktarı düşünülerek bu süre azaltılabileceği gibi arttırıla da bilir.

7- YEMEK YEMEYEN ÇOCUĞUNUZLA MUTFAĞA BİRLİKTE GİRİN, BESİNLERİ ÖĞRENMESİ İÇİN EĞLENCELİ ORTAMLAR OLUŞTURUN

Mutfakta zaman geçirmek, besinlerle ilgili deneyim ve becerileri geliştirmek çocukların yemeklerle ilişkisini arttıran önemli bir avantajdır. Besinlerin değişimlerini gören, onlar hakkında konuşan, onlarla oynayan, besinleri tüm duyularıyla tanıyan, kokusuna ve dokusuna alışan çocukların tabaklarında tanıdıkları besinleri görmeleri halinde yemeleri ihtimalini arttırır. Mutfakta deneyim süreci yaşamayan çocukları yeni yemeklere alıştırmak, mutfak deneyimi zengin çocuklara kıyasla çok daha zordur. Hele ki mutfak zamanları aile içinde keyifli, kaliteli bir paylaşım ve iletişim alanına dönmüşse işler çok daha kısa sürede yoluna girer. 

8- ÇOCUĞUNUZUN GELİŞİMSEL ÖZELLİKLERİ VE İHTİYAÇLARINI ÖĞRENİN

Ebeveynlik öğrenilen bir süreçtir. Çocuğunuzun yaşının ve gelişimsel olarak içinde bulunduğu dönemin özellikleri bilmek onun zorlandığı alanları da görmenize yardımcı olur. Gelişim dönemlerinde çocukların zorlandıkları fiziksel ve psikolojik alanların büyük bir kısmı beslenme reddine dönüşebilir. Örneğin, 2 yaşındaki çocuk neden yemek yemez diye sorarken, 2 yaşındaki çocuğun ihtiyaçları ne, hangi zorlanmalar yaşar, nasıl bir iletişim ve ilişki 2 yaş çocuğuna iyi gelir öğrenmek işleri yoluna koyduğu gibi ebeveynlik serüveninizi daha keyifli hale getirir.